R A T I 0. 9 



tris baud iramerito statui concedique videatur, magnam illorum partem 

 in hisce ipsis regionibus vel scripto consignatam esse vel eximiam in vita 

 civium regunda exercuisse auctoritatem. 



Unum illud monendum esse arbitror, haec ipsa iura non modo, si inter 

 se comparentur, insignem quandam arguere diversitatem , sive externam 

 earum formam atque amplitudinem , sive ipsa legum praecepta spectemus, 

 verum etiam in plurimis tarn clare ac perspicue commune Gentium Germa- 

 nicaruin ingenium ostendere atque universalia multa iuris principia, quae 

 cum populi indole arctissime cohaerebant, ut, comparatione recte instituta, 

 parentum vitae socialis quasi imaginem referant, historiamque periodi remo- 

 tissimae , e paucissimis duntaxat fontibus eruendam , egregie illustrent. 

 Praeterea nos, lurisprudentiae cultores, illud inprimis decent, qui factum 

 sit , ut tauta deinceps in variis patriae regionibus sese exserere potuerit iuris 

 diversitas, cuius difficultates exagitare quam origines indagare maluerunt 

 baud pauci. 



Accedebant hisce in scripturam iam redactis Capitularia Regum Franco- 

 ram, quorum notitia ut ad omnes suo imperio subiectos pervenire posset, 

 egregie prospexerunt Carolus Magnus, eiusque successor Ludovicus, per 

 celebres illos Missos dominicos, //in legatione sua videntes, ut praecepta et 

 immunitates ita observarentur, quemadmodum a Regibus essent constituta, 

 et cunctas iniustas consuetudines noviter institutas auferrent." Ubique porro 

 Comites aliique nobiles , iudicium habentes , si nou iudicassent secuudum 

 Provinciarum consuetudinem , honoribus privabautur mulctaque satis gravi 

 afficiebantur. Litigantes vero , si causam iudicatam repetere praesumsissent 

 in mallo, ibique testibus convicti essent, aut quindecim solidos componere, 

 aut totidem plagas accipere debebant a Scabinis, qui causam prius iudi- 

 cassent. Sic imperio stabilitatem , ecclesiae salutem, iustitiae vim ac robur, 

 populo quietem vindicare studuerunt Principes. 



Mox autem ex neglecto historico iuris studio calamitatem perpessi sunt 

 omnes, qui hisce Capitularibus obsequium praestare tenebantur. Scilicet 

 postquam Ansegisus et Caroli et Ludovici collegisset constitutiones , iisque 

 deinde alia decreta addidisset, medio saeculo nono alteram .Capitularium 

 collectionem conficere instituit Benedictus Levita, qui, ut clericorum potestati 

 in re publica tuenda inserviret, mirabili sane audacia, operi intexuit Regi- 



3 



