O R A T I 0. 17 



cipiis imbuti, pleraque omnia ad luris Romani decempedain exegerint, 

 hinc sine dubio maxima quoque ex parte originem suam traxit contrarietas 

 ilia et diversitas iurium, quae in diversis Belgii regionibus obtinere vulgo 

 credebatur. Hinc deploranda ilia in multis iuris capitibus confusio et varietas : 

 hinc diversae illae ICtorum opiniones: hinc tandem diversitas ilia sententia- 

 rum ac decisiouum, quae in tribunalibus nostris nonnumquam obtinet, 

 cum idem Iuris caput nunc hoc, nunc alio modo saepe decisum lega- 

 mus, prout iudicibus vel analogia Iuris Patrii vel Romani sequenda vide- 

 retur." 



Nimirum si legislatorum operam attendamus, hac aetate in cuiuscumque 

 regionis iuribus certiori quodam fundamento superstruendis impensam, non 

 ieiunitatem istam quidem de qua antea diximus, at miram animadvertinaus 

 iuris proprii cum recepto commixtionem , ita ut saepius haereamus dubii, 

 utrum revera universalia iuris patrii principia describere in animo habue- 

 rint, an ea recensere iuris capita, quae a Romano lure, utpote multis pro 

 comrnuni habito, magis minusve discreparent. Eosdem porro in haud 

 paucis ad ius commune provocare videmus, non tantum in iis locis quae 

 cum Romani Iuris principiis satis cohaerere existimantur , verum et in 

 aliis, quorum argumenta a vetustis Quiritium institutis toto coelo distant. 



Ubinam igitur in legis articulis sic conceptis ad varias vitae quotidianae 

 causas adplicandis certam iudicandi normam invenisse putemus iudicem? 

 Confugeritne ad generaliora ista iuris Germanici placita, quibuscum arctior 

 quaedam exstare videretur necessitudo loci, ad quern provocassent litigan- 

 tes? At plurimi, ne doctioribus quidem exceptis, antiquitatis patriae tan- 

 topere erant ignari, ut, si quando ipsis persuasum foret, ex hoc cognitionis 

 fonte nodi solutionem esse petendam, incertum vagaretur iudiciam de vera 

 liuiusmodi placitorum mente et iusta eorum sententia. Quam si forte per- 

 spexerit sagacior aliquis doctiorque legum interpres , scrupulum iniicere 

 debuit dubitatio, si in illam transiret partem quo sua se eruditio et indi- 

 cium vocarent, essetne ipsius legislatoris mentem secuturus, in aliis certe 

 plurimis avita temere deserentis castra. 



En ex ipso legum condendarum negotio post multas ambages in plerisque 

 regionibus vel regionum partibus serius ocius ad finem perducto triplex 

 luri nostro illatum damnum: primum. insignis iuris diversitas: alterum 



3 



