18 I. D E W A L 



certissima proprii iuris inopia: tertium incerta in iure explicando et ad 

 negotia privata componendo via ICtis monstrata. 



Primum insignem dixi iuris diversitatem. Qua non intellectum velim 

 ingentem statutorum copiam, quamvis et haec forte baud ita difficili negotio 

 in communem civium salutum minuenda fuisset, si minor invaluisset inter 

 singulas locorum leges iuris discrepantia. At ipsam hanc dico discrepan- 

 tiam, quae nullo pacto per omnia iuris capita ex morum et vitae rationum 

 varietate explicari potest, verum omnis fere tribuenda est legumlatorum 

 arbitrio, qui, prout magis minusve in lure Patrio indagando elaborassent , 

 vel illud elegantiori ducti Iuris Civilis Romani studio spernere didicissent, 

 maxime vero usum forensem respicientes, diversa saepissime probarunt 

 placita; unde mira quaedam enata est iuris confusio, quoties unius civitatis 

 cives actu solemni rebus suis prospicere vellent, quas in variis aliarurn civi- 

 tatium fundis possiderent. Quin et superiori saeculo ad finem vergente 

 summum virum Keesselium nostrum, cum Theses Iuris subtilissimas ederet, 

 ingenue fassum vidimus, se illud statim animadvertisse , fieri non posse, 

 ut omnia, quae in universo Belgio, olim foederato, lata essent statuta, 

 receptaeque consuetudines , in multis iuris capitibus non modo diversae, 

 sed plane contrariae, in iustam quandani veluti harmoniam concentumque 

 reducerentuiv 



Alterum porro damnum memoravi certissimam proprii iuris pauper tatem. 

 Scilicet uti recte dixerunt Veteres, paupertatem esse non quae pauca possi- 

 det, scjd quae multa non possidet, sic nostra veteris iuris volumina, licet 

 nonnumquam satis prolixa quin et verbosa, in plurimis saepius et illus- 

 trioribus locis nihil definiunt et cuncta utentium relinquunt iudicio. Ad 

 subsidiaria quidem provocabatur lura peregrina, sed optimis quibusque, 

 etiamsi Ordinum agnoscerent in recipiendo lure Romano prudentiam, id 

 tamen persuasum erat, ius civile certiore indigere ordinatione. Omnes 

 Provincias foederatas perfecta quadam copulare iuris aequalitate , uno eodem- 

 que per universam Rempublicam promulgato Codice , vix sperari poterat 

 illo tempore, quo Summum Imperium non penes Ordines Generales sed 

 penes Ordines cuique regioni proprios esset. Neque etiam singulis pro- 

 vinciarum locis sua iura adimenda erant, sed efflagitabat patriae salus iuris 

 communis descriptionem , quae suppleret, sive paucis sive pluribus con- 



