REDEVOERING. 37 



heeft met zijn tijd mede te gaan, en die er zich op beroemt dat hij het 

 nooit leeren zal; die voor al het nieuwe, dat hij tot zijne smart of 

 verontwaardiging ziet gebeuren, altijd eene en dezelfde reden opgeeft. 

 Als men hem opmerkzaam maakte op de hervorming der historische 

 studien , en hem vroeg waarom de geschiedenis , maar vooral de Middel- 

 eeuvvsche, thans algemeener beoefend wordt dan vroeger, dan zou hij 

 \vaarschijnlijk zijne gewone spreuk tot antwoord geven: ,,dat komt van al 

 die rampzalige revolution in Frankrijk!" 



,,Maar," merkt de vrager op, ,,die reden is toch wat al te vreemd. 

 Denk eens aan Condorcet! Op den 19 den Junij 1792 sprak hij immers 

 aldus in de Assemblee nationale: ,,0p dezen dag verbrandt de Rede, aan 

 den voet van het standbeeld van Lodewijk XIV, die onmetelijke boekdeelen , 

 die getuigden voor de onverbeterlijke ijdelheid der adelijke kaste. Nog 

 zijn daarvan andere sporen over in de openbare boekerijen, in de reken- 

 kamers. Die bewaarplaatsen moeten alien vernield worden. Ik stel dus 

 voor, al de departementen te magtigen, de charters te verbranden, die 

 zich daar bevinden." Met algemeene stemmen werd het voorstel aange- 

 nomen. Op den 22 sten February 1793 werd er bevolen, op de Place 

 des Piques te verbranden 347 deelen en 39 doozen, meestal Handschriften 

 uit de Middeleeuwen. Eene afgelegene provincie, Roussillon, bezat eene 

 menigte documenten, die voor de geschiedenis van Majorca, Aragon en 

 Frankrijk van" het hoogste belang waren, en waarvan Marca, Vaissette 

 en anderen eenige weinige hadden gebruikt of uitgegeven. In zijne 

 Histoire de Roussillon, verhaalt ons de .geleerde bibliothecaris van Perpi- 

 gnan , dat die documenten op karren zijn gepakt en naar Toulon gezonden , 

 ,,pour le service de 1'artillerie de la marine." En zoo kan men duizende 

 voorbeelden optellen van het vandalisme der Fransche revolutionnairen. Hoe 

 is het nu mogelijk, dat de Fransclie omwentelingen een nieuw leven 

 zouden hebben geschonken aan eene wetenschap, die de revolutionnairei\ 

 verfoeiden?" 



En toch, Mijne Heeren, hoe zelden het mij ook gebeure, in dit geval 

 ben ik het met den man, aan wien de vraag werd gerigt, eens, Mag ik 

 daarom uwe toegevende aandacht verzoeken, als ik spreek: Over den 

 yunstigen invloed, dien de omwentelingen in Frankrijk, sedert 1789, lieblen 



