R. P. A. DOZY 



uitgeoefend op de studie der Middeleeuwsche Geschiedenis. Natuurlijk 

 bedoel ik niet alleen die omwentelingen zelve, maar ook de gevolgen die 

 zij "hadden. 



Wie een tijdvak alleen uit de historische documenten kent, kent het 

 maar half. Begrijpt men de groote beweging der achttiende eeuw, als men 

 de werken van Voltaire, Rousseau en de Encyclopedisten niet gelezen 

 heeft? Zeker niet. Maar met nog meer regt mag men van den schrijver, 

 die de Middeleeuwen behandelt, kennis der Middeleeuwsche literatuur eischen. 

 Immers, de kronieken werden meestal door geestelijken geschreven, en 

 onder deze waren er maar enkelen, zoo als Matthew Paris, die de Pausen 

 vrij durfden beoordeelen; de overigen zijn met diepen eerbied voor Paus 

 en geestelijkheid vervuld; men vergist zich, als men meent, dat men uit 

 hunne werken de denkwijs der ridders of stedelingen over de geestelijkheid 

 zal leeren kennen. Evenmin geven zij zelfs een onvolkomen denkbeeld van 

 den toestand der maatschappij. Kan men b. v. den tijd van Philippe- 

 Auguste en Richard Leeuwenhart beoordeelen naar de kronieken? Neen; 

 men moet de Provenfaalsche sirventes van Bertrand de Born kennen; deze 

 teekenen met levendige kleuren den toestand der maatschappij, de denk- 

 en handelwijs van den lageren adel vooral; dat doen de kronieken niet. 

 Wilt gij weten hoe men in Frankrijk of in Spanje over de geestelijkheid 

 dacht, leest dan Pierre Cardinal, de Fabliaux en den Aartspriester van 

 Hita; want de kronieken zullen het u niet zeggen. Later schreven de 

 ridders de geschiedenis ; maar hoe is de man, die de kunst van verhalen 

 verstond zoo als weinigen die hebben verstaan, hoe is Froissard ingenomen 

 tegen de mechanic gent des communes. Omdat hij ze diep veracht, ver- 

 haalt hij hunne geschiedenis allerslordigst; overal waar hij van hen spreekt, 

 heeft zijn geleerde uitgever Dacier hem te regt moeten wijzen. Volgens 

 Froissard, hebben de stedelingen en de boeren altijd ongelijk; de Koningen 

 en de Edelen behandelen hen met vaderlijke zachtheid, maar de ondank- 

 baren beloonen die liefde telkens met opstand. Leest de liederen, waarin 

 het volk zijne rampen opsomt, de Complainte bij Monstrelet, de Coplas 

 de Mingo Revulgo, en gij zult zien dat de ridderlijke Memoires-schrijvers 



