REDEVOERING. 59 



waarschijnlijk evenzeer verlegen gestaan hebben als bij de vraag, wat men 

 onder eene nvqoGxacpr) te verstaan had. 



Ik ben er eenigzins op voorbereid, Mijne Hoorders! hier tegenspraak te 

 ontmoeten. Het is een vooroordeel (zegt men), door de Economisten van 

 den lateren tijd (niet zonder eenige zelfverheffing) verspreid, dat de 

 geboorte der Economic eerst van het midden der vorige eeuw zou dagteeke- 

 nen. Plato , Xenophon , Aristoteles , Cicero mogen al geen Traite d 'Econo- 

 mic Politique geschreven hebben, toch zijn juist hunne zoo even genoemde 

 schriften rijk aan wenken en opmerkingen over den oorsprong der rijkdom- 

 men , over nuttigheid en waarde van zaken , over den aard van het geld , 

 over productieve en improductieve consumtie, die den besten Economist 

 waardig zijn. Ik zal mij hierop niet verdedigen met het gezag van Say, 

 Cherbuliez, Macculloch, Rau, of wie daar meer hetzelfde gezegd heeft, 

 wetende, dat tegenover deze namen andere namen van misschien weinig 

 minder autoriteit gesteld kunnen worden, en dat er zelfs meer dan een 

 boek geschreven is, om tegenover hunne ontkentenis eene bevestiging te 

 stellen. Ik wil evenmin doen opmerken , dat op zich zelve staande ver- 

 schijnselen of verspreide denkbeelden nog niet tot het bestaan van stelsel 

 of beginselen mogen doen besluiten , omdat dit bewijs ex absentia niets 

 beteekent, zoolang het bewijs ontbreekt, dat niet nog te eeniger tijd een 

 handschrift met een volledig compendium van staatshuishoudkunde uit het 

 stof der eeuwen en der bibliotheken kan worden opgedolven. 



. Maar ik heb een vaster bewijs in de geheele geschiedenis der Oudheid , 

 zoo als zij zich in de feiten ontwikkelt en in hare geschriften openbaart. 

 De Ouclen kenden de wetenschap van het maatschappelijk leven des volks 

 en der volkeren niet, en zij konden haar niet kennen, omdat zij de Gods- 

 dienst der liefde niet hadden , omdat zij de ware vrijheid niet bezaten , 

 omdat zij den arbeicl niet eerden. 



Ik moet het onnoodig achten, voor eene Vergadering als deze, wat ik 

 daar zeide, breedvoerig te verdedigen. Doch welligt wenscht gij eenige 

 opheldering over de beteekenis dezer woorden, en ik geef ze te liever, 

 omdat zij mij geleidelijk op het onderwerp mijner rede brengt, hetwelk 

 ik aldus zou wenschen te formuleeren -. //De wetenschap van het maat- 



// schappelijke leven , of (om den korteren en meer gebruikelijken naam te 



8* 



