REDEVOERING. 41 



Lexique roman, zijne uitgave der Troubadours, en rusteloos arbeiden thans 

 mannen als Paulin Paris, Francisque Michel en zoo vele anderen. 



Die menigte gedichten, nu voor het eerst uitgegeven en verklaard, waren 

 nieuwe bouwstoffen voor den geschiedschrijver. Door die te gebruiken , 

 kon hij leven en karakter geven aan zijn onder \verp. Hij kon de politieke 

 geschiedenis verklaren door de letterkundige; de beide rigtingen nagaan, 

 waarin zich de menschelijke geest bewoog; den innigen zamenhang opraer- 

 ken, die er is tusschen de lotgevallen van den staat, de veranderingen in 

 den maatschappelijken toestand, den voor- of achteruitgang der kunst. 



Andere bronnen voor de Middeleeuwsche geschiedenis waren aan onze 

 voorouders bijna onbekend gebleven. Een paar boeken, het leven van 

 Saladyn , door Schultens uitgegeven , en Aboe-'l-feda's Annalen , door 

 Reiske bewerkt, ziedaar bijna de eenige aanspraken, die de Orientalisten 

 der vorige eeuw hebben op de dankbaarheid van den geschiedonderzoeker. 

 De Arabische literatuur bleef de slavin der theologle, het klimop dat zich 

 slingerde om den eik. 



En nu! Wat al geschiedschrijvers zijn er niet uitgegeven en vertaald! 

 Uit hunne eigene geschriften heeft men de vijanden der kruisridders leeren 

 kennen; het volk, dat zijne tijdgenooten in kennis verre overtrof, dat 

 krachtig werkte op de beschaving der Europesche natien, want menigmaal 

 deden het handelsverkeer en de beoefening der wetenschappen den scheids- 

 muur vallen , dien verschil van godsdienst en volkshaat hadden opgerigt. 

 De geschiedenis van het Oosten, van Spanje, van Italie, van het Byzan- 

 tijnsche rijk , van Rusland , de togten der Noormannen , de ontwikkeling 

 van den handel, van kunsten en wetenschappen, dat alles hebben ons 

 de Arabische geschriften beter doen kennen. 



Maar van waar kwam het licht? 



Het was een bange dag, de 12 de Germinal van het jaar III. De hon- 

 gersnoocl woedde in Parijs; het razende gepeupel drong in de vergaderzaal 

 der nationale conventie binnen. Brood en de constitute van 93 ! die kreet 

 weergalmde van alle kanten; tierende vrouwen en beschonken mannen 

 plaatsen zich op de banken der afgevaardigden. Eerst tegen den avond 

 rukten de bataillons der sectien aan , en verdreven de menigte uit de zaal. 

 Maar de Zitting duurde den geheelen nacht voort; uitgeput van ver- 



6 



