REDEVOERING. 47 



telingen der Middeleeuwen met de constitutionele omwentelingen van den 

 nieuweren tijd vergelijkt, dan wordt men getroffen door eene zekere over- 

 eenkomst, die deze beide groote bewegingen in haar geheel en in haren 

 loop aanbieden. Wanneer de politieke hervorniingen der 12 de eeuw zich 

 in een veel kleineren kring bewegen dan die der 18 Je en 19 de , dan is 

 daarentegen de beweging in de Middeleeuwen levendiger, en vormt meer 

 een geheel, omdat al degenen die er toe medewerkten, tot dezelfde klasse 

 behoorden, die slechts een belang, een plan hadden. Op dezelfde uitge- 

 strektheid gronds waar in onze dagen eene enkele revolutie genoegzaam is, 

 waren er honderde noodig toen de communes werden gevestigd." 



In de geschiedenis van Florence is bijna geene enkele bladzijde of zij 

 boezemt ons belang in. De Edelen moeten bukken voor de rijke burgers; 

 deze op hunne beurt voor de lagere burgerklasse ; eindelijk barst de strijd 

 uit tusschen de burgers en de heffe des volks, de Ciompi. Er eijn weinfg 

 geschiedwerken , die zoo geschikt zijn aan onzen tijd belang in te boeze- 

 men, als het kleine werk dat Gino Capponi onder den titel van Tumulto 

 dci Ciompi schreef. 



Maar reeds genoeg voorbeelden, en toch heb ik met een s gesproken 

 van de Lombardijsche republieken, van de Vlaarnsche demagogen, van de 

 Aragonesclie constitutie, van Engeland 



Engeland! Daar heerschen vrijheid, orde en welvaart; Engeland wordt 

 door geheel Europa benijd; de Engplsche constitutie wordt overal als het 

 schoonste model aangeprezen. Welnu, het is eene Middeleeuwsche , lang- 

 zamerhand gewijzigd naar de behoeften van den nieuweren tijd. En in de 

 Middeleeuwen was zij misschien slechter, maar althans niet volmaakter dan 

 die van rnenigen anderen staat. 



Het valt dus in het oog, dat de Middeleeuwsche geschiedenis eene 

 menigte verschijnselen aanbiedt, die aan ons meer belang inboezemen dan 

 zij aan onze voorouders deden. Den representatieven regeringsvorm , den 

 strijd der standen en der partijen, het politieke leven in een woord, vin- 

 den wij in de Middeleeuwen terug, en wij kunnen voordeel trekken uit 

 de ondervinding van verscheidene eeuwen. 



Andere tijden, andere behoeften; er waren im andere geschiedschrijvers 

 noodig dan de vorige eeuw had opgeleverd. 



