48 R. P. A. DOZY 



In Frankrijk schonk voor een tijd de omwenteling van 89, en voor goed 

 die van 30 , aan den geschiedschrijver het allereerste wat hij noodig heeft : 

 vrijheid van drukpers. Wat baatte het of vroeger een geschiedschrijver tot 

 belangrijke resultaten gekomen was? Dikwijls mogt hij ze toch niet mede- 

 deelen. Freret las in eene openbare vergadering der Fransche Academic 

 eene verhandeling over de vestiging der Franken in het Noorden van Gallic. 

 Hij was de eerste die dit geschilpunt , waarover voor hem zoo lang gestre- 

 den was en na hem zoo lang gestreden werd, met juistheid beantwoordde, 

 en de stellingen, die dat heldere hoofd in 1714 voordroeg, zijn thans 

 axiomas in de wetenschap. En hoe werd hij beloond? Eene lettre de 

 cachet zond hem naar de Bastille, waar hij zes maanden gevangen zat. 

 Onder zulk een bestuur kunnen geleerden folianten schrijven, maar aan 

 vrij , wetenschappeliik onderzoek valt niet te denken. Freret zette zijne 

 studien over de geschiedenis van Frankrijk niet voort; hij klom op tot de 

 hoogste oudheid, tot de tijden die geene 1 geschiedenis hebben; en moge 

 hij ook daar door zijne scherpzinnigheid hebben geschitterd, de geniale 

 man, die zijn tijd eene eeuw vooruit was, zou meer nut hebben gesticht, 

 als hij had kunnen voortgaan op het ingeslagen pad, dan nu hij genood- 

 zaakt werd zich te begraven on der Egyptische en Chinesche koningslijsten. 



Mogt ik kunnen zeggen dat thans , in het beschaafde Europa , niemand 

 meer met gevangenis of ballingschap wordt gestraft, als hij de resultaten 

 zijner historische studien vrijmoedig is*?dedeelt. Maar helaas! ik denk aan 

 Napels, aan den uitstekenden denker die de Siciliaansche Vesper beschreef, 

 aan den edelen man, dien ik trotsch ben mijn vriend te mogen noemen. 

 Zullen velen op Sicilie het voorbeeld van Amari volgen, en even vrijmoe- 

 dig de gebeurtenissen der dertiende eeuw verhalen? Den kerker of 

 ballingschap hebben zij te wachten. 



Hebben de omwentelingen vrijheid van drukpers geschonken, zij hebben 

 ook den historischen tact der denkers gescherpt; wat men onder zijne 

 oogen zag gebeuren verklaarde het verledene. Vergelijkt een Franschen 

 geschiedschrijver met een Duitschen. Waarom staat de laatste meestal 

 lager dan de eerste, wanneer beiden overigens even vlijtig hebben gearbeid? 

 Men antwoordt: Omdat bij de Duitschers oordeel en smaak dikwijls ont- 

 breken. Wij geven toe, dat dit in zekere mate de zaak verklaart. Als 



