50 R. P. A. DOZY 



land, aan onze omwentelingen , antwoordt Augustin Thierry, en de meesten 

 uwer zullen zich daarbij eene heerlijke plaats herinneren uit de redevoering 

 die Thiers uitsprak, toen hij zitting nam in de Academic franfaise. 



Nog op eene andere, maar toch gelijksoortige wijze, werkten de omwen- 

 telingen op de historiograpliie. Wanneer de geschiedschrijver tijden heeft 

 beleefd , waarin de hoogste belangen der maatschappij op 't spel stonden , 

 zal hij zich dan dagen lang verdiepen in de beschouwing van een familie- 

 wapen, van een zegel, van eene munt of van een penning? Zal hij, als 

 het niet volstrekt noodzakelijk is, zijn tijd aan dingen besteden, die hulp- 

 wetenschappen neeten, maar die men dikwijls juister parasitische planten 

 zou noemen? Want een. van beiden: of men heeft geen regt begrip van 

 geschiedenis, of men moet erkennen, dat de geschiedschrijver, eenige 

 weinige gevallen uitgezonderd , die dingen gerust kan laten liggen voor 

 hetgeen zij zijn. 



De groote geschiedschrijvers van onzen tijd zijn van die waarheid door- 

 drongen. Er is een scherpe grenslijn getrokken iusschen het belangrijke 

 en het onbelangrijke. Te regt zegt de voortreffelijke Hallam , waar hij van 

 den strijd der Gentenaars met hunnen graaf Lodewijk spreekt: ,,Ik raad 

 den beoefenaar der geschiedenis zich met deze gebeurtenissen bekend te 

 maken, en met de bewegingen te Parijs, die daarmede in verband stonden. 

 Zij behooren tot de eeuwige lessen der historic; want de onregtvaardige 

 aanmatigingen der hoven, de toomelooze driften der menigte, de eerzucht 

 der demagogen, de wreedheid der overwinnende faction, zullen nooit ophou- 

 den zich op gelijke of gelijksoortige wijze te vertoonen. Maar uit de 

 oorlogsfeiten van dien tijd kan men bijna nooit iets leeren; zij kunnen 

 naauwelijks te weinig tijd innemen bij onze historische studien." Gervinus 

 gaat misschien te ver, als hij, in het begin zijner ,,Innere Geschichte von 

 Aragonien", zegt, dat hij alleen de geschiedenis der constitutie zal nagaan, 

 omdat onze tijd uitsluitend daaraan behoefte heeft. Maar dat de historie 

 thans anders behandeld wordt dan in de vorige eeuw; dat men vooral let 

 op de geschiedenis des volks, niet enkel op die der Koningen en Edelen, 

 op den toestand der maatschappij, op de ontwikkeling van het politieke 

 leven, dat is een verblijdend verschijnsel, en wij hebben het aan de groote 

 gebeurtenissen sedert 89 te danken. 



