110 B. J. LINTELO DE GEER 



haberet, eaque res tanti visa Iraperatori, ut lege numeruin et jura prae- 

 ceptorura definiret et caveret ita, ne alicubi discendi opportunitas juvenibus, 

 praemia magistris deessent. 



Turn certe jam .per Gallias scholae florere inceperunt, quae eo litteras 

 Graecas et Latinas propagarunt, turn in Africa rhetorica tractata, turn per 

 omnes provincias difFusa antiquitatis cognitio. 



Sed ad Romanam scholam denuo oculos convertite, Auditores. Quarn 

 vellem de Athenaeo ab Hadriano condito plura nota essent ! At vel sic 

 Imperatores hujus scholae ciirarn non neglexisse, Adriani Sophistae exem- 

 plum docet, illuc a Marco vocati, docet in primis quod de Severe Alexandra 

 refertur , ilium ad Athenaeum frequenter processisse , ut Graecos et Latinos 

 rhetores vel poetas audiret. Reddidit deinde T^fTirr^ia, cum rhetoribus et 

 grammaticis Romae salaria institueret et auditoria decerneret et discipulos 

 cum annonis pauperum filios modo ingenuos dari juberet. Sic ille pro- 

 vehere stuclia laudi sibi duxit. Postea Gordianus in Athenaeo declamavit. 

 Et sane quantopere haec studia Romae floruerint, testem te evocare liceat, 

 Aule Gelli, qui tarn studiose gramrnaticoram et rhetorum disputationes 

 audire solebas. Audivit hie, Hadriani et Antoninorum aetate, Sulpicium 

 Apollinarem, qui Pertinacem docuit, Castritium ab Hadriano ob mores 

 atque litteras spectatum, Julianum denique publica auctoritate in Athenaeo 

 docentem. Optime ille nobis ostendit, quam studiose juvenes non tantum, 

 sed viri quoque principes haec tractarent, quam omnes his exercitiis fla- 

 grarent. Credimus sic facile tibi, Martialis, affirmanti: 



Sed nee causidico possis impune negare, 

 Nee si te rhetor, grammaticusve roget. 



Sed video, qui mirentur, quare de grammaticorum et rhetorum scholis 

 solliciti Imperatores, de scholis juris nihil constituerint. At vero, Auditores, 

 hae scholae auimos praeparare debebant, jus ipsum in hominum luce, 

 a consuetudine prudentum, in foro et judiciis discebatur. Applicabant 

 se juvenes viris doctrina claris, cos audiebant disputantes et respondentes , 

 suos singuli praeceptores sectantes auditores vel studiosi. Remunerabant 

 eos pro facultatibus suis, et docet exempluni Labeonis, fuisse inter summos 

 Jurisconsultos , qui tempus ad docendum jus civile seponerent , ut ordinatius 



