R A T I 0. 163 



in quo centralium organorum, uncle nervi exeunt, multo maior est numerus, 

 sed talium, quae magnitudine et structura et functione cum cerebro com- 

 parari niinime possunt. Vocantur ganglia ista centra, nee deficiunt talia 

 organa prorsus in alterius generis nervis. Hinc autem nomina systematis 

 nervorum gangliorum vel nervorum vitae vegetativae, quia hi nervi maxime 

 praesunt illis animantium actionibus vitalibus, quae item apparent in plan- 

 tis: materiae scilicet forinsecus invectae elaborationi , nutritioni, succorum 

 provectioni. Non prorsus alterum ab altero separata esse putantur ista 

 uervorum systemata ; sed posterius a prius memorato , itemque ab huius 

 gangliis filamenta accipere constat. En simplicem ac brevem horum 

 organorum descriptionem ! Addam quae de actione necessario sciri debent, 

 ut quam mobilis et sine quicte materies sit in his organis intelligatur. 

 E nervis vitae aninaalis ii, qui a reliquis partibus versus centra tendunt, 

 sensui praesunt et quasi nuncii sunt conditionis partium reliquarum ad 

 psyches organou; alii illi, qui a cerebro ad organa motus tendunt, illius 

 quasi mandata ad haec transferunt et ita ad motuui ea excitant. De cerebro 

 quod psyches organon sit, conscientiae nostri et actionum mentalium sede, 

 iarn supra aliquid dixi, itemque de actione nervorum vitae vegetativae, 

 quorum affectiones ad sensorium commune transferri non solent. Itaque 

 iarn pergo. 



Cum modo de motu et sensu agere coeperam, statirn monui, me ilium 

 ab hoc non excludere, cuius rei rationem tune exposui. Forte melius 

 etiam ilia intelligentur, si quae iam dicturus sum audiveritis. 



Ponamus nervum sensui destinatum ad cerebrum tendentem a peripheria 

 eo, quem sumimus, temporis articulo peculiarem transmittere perceptionem 

 nullam. Non quidem prorsus sine ulla actione est, quurn eius conditio 

 profluat a conditione partium sanarum, unde ad cerebrum pergit, sed 

 quum aliquamdiu aliam perceptionem tradat nullam, sumere licet quietem 

 eius molecularum; motus saltern vix demonstrari poterit. Verum ecce! 

 impingit pars, unde exit, digitus exemplo sit, in corpus praeacu- 

 tum; dolor percipitur. Itaque mutata conditione partis, unde nervus 

 procedit, huius ipsius conditio mutatur, quae mutatio tradi pergit per 

 totum eius tractum et ad cerebrum transfertur, cuius tandem motu doloris 

 notio in psyche nascitur. Sed simul ac nascitur iste sensus doloris, in 



21* 



