206 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT 



wetenschap ? Was het wanhoop misschien , van met vrucht die meer in 

 duister gehulde paden te kunnen betreden? Was het onverschilligheid 

 voor de miu bevredigende uitkomsten tot dusver verkregen? Het laatste 

 mag men eenigermate onderstellen , als wij met VON Sen ADEN nagaan, 

 hoe de psychologen, altijd van het denkbeeld eener zelfstandige ziel uit- 

 gaande , nu eens uitsluitend op empirischen grond hunne leer zamenstel- 

 den , en de verschijnselen van het zieleleven steeds als producten van die 

 zelfstandige ziel beschouwende, deze meestal in betrekking tot elkander 

 analyseerden , zonder in het minst acht te slaan op het materiele substraat, 

 waaraan zij gebonden zijn; dan weder tot een ander uiterste overslaande, 

 door geheel afgetrokkene , mathematische en logische middclen en door 

 eene wapenrusting van dialectische categorieen, aan de ziel, zoo als 

 VON SCHADEN het noemt , als 't ware het wonderdadig geheim barer 

 existentie poogden te ontrukken. Verviel de bovengenoemde empirische 

 Psychologic, de psychische Phaenomenologie , vooral in de eerst bedoelde 

 dwaling; de laatste was inzonderheid die van de transcendentale , meta- 

 physische Philosophic, waar zij den naam verkreeg van psychische Noume- 

 nologie. Wei bragt de natuurphilosophie van SCHELLING het onderzoek 

 meer op het gebied van den natuurkundige over ; wel beweerde die wijsgeer 

 reeds , dat het zijnde (de stof) , in de ontvouwing in tijd en ruimte , van 

 het iceteride (de kracht) alleen door de wijze van bestaan , dat is , door 

 den vorm , geenszins echter door het wezen onderscheiden is , en dat beiden 

 werkelijk een zijn; maar deze waarheid werd door hem eigenlijk meer 

 vermoed , dan wel met die zekerheid bewezen , die alleen uit feiten kan 

 worden afgeleid, terwijl nog bovendien de buitensporigheden van vele zijner 

 volgelingen weldra het koorn met het kaf lieten verloren gaan. 



Langs welken weg intusschen, dat is: door welke midclelen, door welke 

 methode zal men dan hier tot die gewenschte zekerheid geraken? Ziethier 

 M. H. de vraag, met welker gedeeltelijke beantwoording ik u in dit uur 

 wenschte bezig te houden, terwijl ik tot u zal spreken over: 



De erkenning tier pliysioloyische eenheid van ligchaam en ziel , als 

 de noodzakelijlce voorwaarde voor den natuurkundige tot eene 

 vruc/ttbare beoefening der Psychologic. 



Mogt ik daarbij op uwe welwillende aandacht niet te vergeefs gerekend hebben ! 



