208 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT 



zonder naar het hart, zonder naar de longen en beider zamenstelling te 

 vragen? Neen, de natuur- en geneeskundige ontdoe de psychologic van 

 de nevelen der transcendentale , der bovennatuurlijke philosophic en wijze 

 haar eene plaats aan in de liologie en in de anthropologie. 



De biologie zij zal hem de genetische ontwikkeling der ziel, van de 

 laagste zielsuitingen af, die wij bij het dier als instinct opmerken, tot aan 

 de verhevenste denkvormen, de hoogste moraliteits- en godsdienstbegrippen 

 toe , vollediger doen kennen en helderder doen inzien , dan eene aprioristi- 

 sche bespiegeling ooit zou vermogen. Zij zal hem den langzamen overgang , 

 de trapswijze ontwikkeling van het beperkte instinct tot aan het meest 

 omvattend oordeel, tot aan de innigste overtuiging toe, met juistheid 

 leeren waarderen; zij zal hem ook hier de eenheid van het geschapene 

 leeren bewonderen, waarvan LEIBNITZ doordrongen was, toen hij het 

 veelbeteekenend woord uitsprak : wat in den mensch waakt , droomt in het 

 dier en slaapt in de plant. 



De anthropologie zij zal op hare beurt niet slechts de physiologische, 

 maar zelfs de pathologische zielsuitingen in derzelver oorsprong, nood- 

 zakelijkheid , en veranderingen naauwkeurig aanwijzen; terwijl daarentegen 

 de transcendentale philosophic, op welker gebied de voorstellingen van 

 gezondheid en ziekte, als van toestanden van de stof, niet kunnen gedoogd 

 worden , daaromtrent nimmer eenig uitsluitsel kan geven. Maar is het 

 bovendien waar, dat de hoogste en verhevenste zoowel als de laagste, 

 geheel mechanische, zielsuitingen niet anders dan in verband met het 

 ligchaam, met eenig stoffelijk substraat, gedacht kuunen worden; zoo zal 

 als van zelf de anthropologisclie psychologic steeds het verband, zoo niet 

 de volstrekte afhankelijkheid der zielsuitingen van de organen voor oogen 

 houden, en op die wijze physiologic worden. 



Hij derhalve, die aldus voor zijn zielkundig onderzoek, de biologie, 

 anthropologie en physiologic tot grondslag neemt, geraakt daardoor reeds 

 tot de genetische construerende methode. Haar eigenaardig kenmerk is, 

 dat zij van het bekende tot het onbekende overgaat, van het onvolmaakte 

 tot het volmaaktere opklimt en zoo doende in harmonic blijft met alle 

 natuurkundig onderzoek. De analytiscfte methode daarentegen volgt eene 

 geheele tegenovergestelde rigting. Van het abstracte begrip van ziel uit- 



