212 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT 



in de navorsching naar het wezen, naar de sitplaats der ziel? Immers 

 hetzij hij haar als zelfstandig wezen beschouwe, hetzij hij in haar alleen 

 het voortbrengsel van velerlei verbindingen der stof wil zien, de eene 

 zoowel als de andere wijze van haar wezen te verklaren is op zijn gebied 

 aan onoverkomelijke zwarigheden onderhevig. De eene brengt hem op 

 het terrein van het meest onbepaalde en nevelachtige spiritualisme , waarop 

 het gebouw der wetenschap alleen met transcendentale hypothesen kan 

 opgetrokken worden; de andere doet hem verzinken in het grove materia- 

 lisme , dat niet een der raadselen des levens bevredigend oplost; dat 

 nimmer de grondoorzaak van ons gevoelen , voorstellen en willen zal kunnen 

 verduidehjken. Spiritualisme en materiah'sme zijn, zoo als VIRCHOW 

 te regt opmerkt , in hunne beginselen en in hunne rigtingen even eenzijdig , 

 als de humoraal- en solidaarpathologie , als de haematopathologie en de 

 neuropathologie. 



De Biologic , als de leer van het leven , kan de afzondering van stof en 

 kracht, van ligchaam en ziel, als twee op zich zelve staande wezens niet 

 toelaten, evenmin als zij de grenslijnen tusschen ziekte en gezondheid, 

 tusschen leven en dood scherp genoeg vermag te trekken. 



Het leven is niet aan een' bepaalden aggregaat-toestand der stof ge- 

 bonden. Vaste en vloeibare deelen, dienstbaar gemaakt aan de open- 

 baring van de wetten des levens, zijn aan gestadige verandering onder- 

 hevig. De grofste stoffelijke veranderingen kunnen de fijnste uitingen des 

 levens , die men aan de menschelijke psyche zou willen toeschrijven , 

 wijzigen en zelfs geheel vernietigen. 



Met deze onomstootelijke waarheden toegerust, mag de natuurkundige , 

 die tot een beter begrip van het menschelijke leven geraken wil, niet 

 beginnen met de vraag: hoe kunnen ligchaam en ziel vereenigd zijn? 

 Want dit zou eene reeds a priori aangenomene scheiding onderstellen , die 

 aan zijn verder onderzoek hinderlijk in den weg staat. Maar hij moest, 

 zoo als E RDM ANN te regt opmerkt, veeleer met de vraag aanvangen: 

 hoe kunnen zij van elkander gescheiden worden ? En echter heeft hij , bij 

 het begin van zijn onderzoek, naar het een, nodi naar het ander te vragen. 

 Bij den vorm , die aan ons denken , in den tegenwoordigen tijd , op deze 



