REDEVO BRING. 215 



valt daarbij het streven naar zdfbehoud in de eerste plaats in 't oog. 

 Dat zijn de hoofdverrigtingen van het organisme, waardoor het zich alles 

 van buiten toeeigent , wat voor zijn behoud noodzakelijk is ; waardoor het 

 voorts in zich zelf verwerkt , wat het voor zijn voortbestaan behoeft; waar- 

 door het eindelijk teruggeeft , wat voor zijne integriteit niet noodig, ja zelfs 

 schadelijk blijkt te zijn. Die hoofdverrigtingen nu zijn in de dierenwereld, 

 dus ook voor den mensch, gebonden aan bloed en zenuwen ; aan bloed, 

 hetwelk het geheele ligchaam, tot in zijne fijnste deelen, dooradert; waar- 

 uit alle hun voedsel ontleenen , en waaruit alle weefselen ontkiemen ; 

 aan zenuwen, die, even als het bloed, door het geheele ligchaam verspreid 

 zijn , van weinige centraalpunten uitgaan en daartoe weer terugkeeren , 

 zenuwen , wier iuvloed voor alle gevoel , voor alle voorstelling , voor alle 

 beweging onontbeerlijk is en die tevens alle wisselwerking ttisschen de 

 verschillende deelen van het organisme en tusschen dit en de buitenwereld 

 tot stand brengen. Bloed en zenuwen zijn als het ware de representanten 

 van de beide zijden van den mensch, van zijn ligchaam en van zijne ziel. 

 Openbaart zich het vegetatieve leven meer in het bloed en zijne om- 

 zettingen; in en door de zenuwen vindt het animale, het psychische leven 

 zijne voornaamste werkplaats. Bekendheid met de neurologic wordt dus 

 voor den natuurkundigen psycholoog het eerst vereischt. Maar bloed en 

 zenuwen, ligchaam en ziel, altijd gaan zij in hunne ontwikkeling te zamen; 

 onophoudelijk is er werking en wederwerking bij hen op te merken. Zie 

 al dadelijk de onmiskenbare teekenen daarvan in het verschil van leeftijd 

 en kunne. Zie hoe de somatische en psychische ontwikkeling van het 

 individu, volgens vaste wetteu , met zijnen leeftijd, gelijken tred houdt. 

 Of zou men de betrekking willen loochenen, die er bestaat tusschen de 

 snellere omzetting der stof en de grootere afwisseling van de meest tegen- 

 strijdige gemoedsaandoeningen in deu kinderlijken leeftijd; tnsschen de 

 meerdere vastheid der hersenen en de grootere vatbaarheid voor het leeren 

 in de jeugd; tusschen de ruimere ontwikkeling van longen, hart en geni- 

 talien ja, van het geheele slagaderstelsel, en de warmte, den gloed, de 

 energie en den moed der jongelingsjaren ? Zou men het willen ontkennen , 

 dat, bij het praedomineren van de onderbuiksingewanden en van het ader- 

 lijk bloedstelsel in den mannelijken leeftijd, bedachtzaamheid den overmoed 



