218 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT 



cerebrospinale) en onwillekeurig werkende (spinale en vasomotorische) 

 zenuwen eene wederkeerige , van vaste wetten af hankelijke , betrekking 

 bestaat. Elders is het de wet der irradiatie, naar welke de prikkels aan 

 cerebrospinale zenuwen gegeven, zich op gevoels- en zintuigszenuwen over- 

 planten; eindelijk de wet der associate, der coordinate, der accommodatie , 

 waaraan zoovele anirnale en psychische verschijnselen gehoorzamen. Die 

 wetten , de Neurologic leert het ons berusten op de in de verschillende 

 deelen van het zenuwstelsel inhaerente principcs, namelijk op dat der 

 irritaliliteit , hetwelk in de peripherische en gevoelzenuwen; op dat der 

 associate, combinatie en rejlexie , hetwelk in het ruggemerg; op dat der 

 psychische openbaring , hetwelk waarschijnlijk het nicest in de hersenen ge- 

 vonden wordt. 



Vergeeft mij, M. H. , dat ik een oogenblik U rondleidde op een terrein, 

 waarop welligt eenigen uwer mij niet geheel konden volgen. Maar ik 

 moest U de middelen eenigzins doen zien, die noodig zijn ter verklaring 

 van veel, dat tot het gevoelen en voorstellen betrekking heeft. Meent 

 intusschen niet, dat ik de waarde der neurologie en neuropathologie te 

 hoog schat, en de ontdekkingen , die de latere tijd op het gebied van het 

 zenuwstelsel gemaakt heeft, te ligtvaardig in toepassing gebragt wil zien. 

 Hare waarde moge, zoo als de geleerde en geestige TOLTENYI zegt, 

 niet hooger te stellen zijn, dan die der hypothesen, die COLUMBUS over 

 het nog niet ontdekte Amerika dorst wagen, of dan die der phantasien 

 van opgetogen geographen omtrent zon , maan en sterren. Het is zoo : 

 zekerheid , volstrekte zekerheid , wordt daardoor nog niet verkregen. Het 

 is zoo : de vraag hoe het gevoel in de zenuwen opgewekt wordt : hoe het 

 zich op de in de hersenen aanwezige zenuwdraden overplant, en daar in 

 bewustzijn overgaat, zal wel altijd onbeantwoord blijven. Maar de betrek- 

 king te leeren kennen, die er tusschen opwekking, voortplanting en over- 

 springing van het gevoel bestaat, en de wetten, waaraan die werkingen 

 onderworpen zijn; dat ligt onder 't bereik van het physiologisch 

 experiment en van de pathologische waarneming. In dat opzigt vooral 

 verdient het nihil est in intellectu, quod non prius fuerit in sensu bij den 

 physioloog bijzondere behartiging. Gevoelen is leven; leven in den 



