204 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT 



De kennis van de stof, van de veranderingen , waaraan deze onderhevig , 

 van de wetten, waaraan zij onderworpen is en waaraan de geheele natuur, 

 en bij gevolg ook de mensch , die eigenlijke microcosm us, in gezondheid 

 en ziekte gehoorzamen moet, die kennis uit te breiden en op zekerder 

 grondslagen te vestigen, dat is 't, wat de hedendaagsche geneeskunde in 

 de eerste plaats beoogt, en, bij volharding op het ingeslagen spoor, ook 

 bereiken zal. In dezen zin is zij zeker op geen gebied met meer vrucht 

 werkzaam geweest, dan op dat der pathologische Anatomic. Daar heeft 

 zij de bestanddeelen van het menschelijk ligchaam, met behulp van chemie 

 en mikroskopie, tot in de fijnste bijzonderheden opgespoord, gemeten en 

 gewogen. Daar heeft zij de weefselveranderingen en de onderscheidene 

 nieuwe vormsels onderzocht: daar de menging der vochten in de meest 

 verschillende levenstoestanden , in gezondheid en ziekte nagegaan. Proeve 

 heeft zij op proeve gestapeld, waarneming aan waarneming toegevoegd, 

 en de uitkomsten onderling vergelijkende, heeft zij de waarde van elke 

 met naauwgezetheid bepaald en het gebruik daarvan met voorzigtigheid 

 beprpefd. 



Zoo doende is de pathologische Anatomic de hoeksteen geworden van 

 het gebouw der geneeskundige wetenschap. Wei hebben halfkenners aan 

 de beoefenaars der pathologische Anatomic soms verwijtend toegeroepen, 

 dat zij te lang bij het ziekte-product bleven stilstaan en daarbij het ziekte- 

 proces uit het oog verloren: wel heeft men de tegenwoordige geneeskunde 

 beschuldigd, alsof zij meer eene leer van den dood dan van het leven 

 geworden ware: maar is die beschuldiging ook billijk? Ja, zij zou het 

 kunnen zijn; doch alleen voor hem, die slechts een enkel deel dier weten- 

 schap beschouwt en voor de overige moedwillig de oogen sluit. Die be- 

 schuldiging zou waarheid behelzen, indien de geneeskunde, zich met de 

 ontleding vergenoegende , niet te gelijker tijd in de pathologic, met voor- 

 zigtigheid hare besluiten van het doode ziekte-product tot het levendige 

 ziekte-proces gewaagd had; indien zij niet aan de hand der ervaring zich 

 van oogenblik tot oogenblik rekenschap had gevraagd, hoe datgene tot 

 stand kwam, wat door haar in het lijk ontdekt was. En zie, hoe zij 

 hiertoe wederom al de hulpmiddelen bezigt, die chemie en physica, vooral 

 ook door het mikroskoop, haar aanbieden; zie, hoe zij in de zoogenaamde 



