220 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT 



wanneer de hersenbeelden niet te voren opgewekt waren: die zinnelijke 

 voorstellingen verdwijnen weder, als de afgedrukte hersenbeelden niet meer 

 verlevendigd worden. De beelden, die door ziekte-toestanden van de her- 

 senen in dit orgaan ontstaan, roepen de him adaequate voorstellingen te 

 voorschijn. Levendige voorstellingen gaan over tot de organen, vvaartoe 

 zij betrekking hebben en worden daarin , gelijk zinnelijke gewaarwordingen , 

 opgenomen. De duur der voorstellingen is on.willekeui'ig in het geheugen, 

 willekeurig in de herinnering. Zij kunnen weder opgewekt worden ; doch 

 het geschiedt naar vaste wetten; zoo als naar de wet van associatie , van 

 comlinatie , van sympatlde en van het contrast, die welligt geheel overeen- 

 komen met de vroeger aangeduide neurologische wetten. 



Maar ook het zedelijk gevoel, het willen, is niet willekeurig. Ook dit 

 hangt af van aanleg, gewoonte, opleiding, instinct en syrapathie, die voor 

 de georganiseerde wezens hetzelfde is, wat de affiniteit is voor de anorga- 

 nische wereld. Dat zedelijk gevoel is ten naauwste met het zinnelijk gevoel 

 en met de voorstelling verbonden, en wel in die mate, dat het eerste 

 zonder het laatste zelfs niet denkbaar is. 



Doch keeren wij de zaak nu om ; en zien wij , hoe voorstellingen op 

 organen terugwerken; hoe zij gewaarwordingen en bewegingen knnnen 

 veroorzaken ; hoe zij de spieren van het gelaat , elke beweging van het 

 individu, ja bijna alle levensuiting kunnen beheerschen. Zien wij verder 

 hoe de voorstellingen juist op die organen, waardoor zij voornamelijk ge- 

 vormd worden, doorgaans het eerst . reflecteren. Zien wij eindelijk, hoe 

 niet alleen neigingen, driften en hartstogten, maar zehs het denken op de 

 uitdrukking van het gelaat, op de vegetative en animale functien, op 

 gezondheid en ziekte invloed oefent; dan immers worden wij wederom 

 getroffen door het onafscheiclehjk verband, ja door de ondeelbare eenfieid 

 van het somatische en psychische. Hebben wij die merkwaardige ver- 

 schijnselen naauwkeurig gadegeslagen , dan voorzeker kunnen wij het niet 

 meer loochenen , dat hgtgene zich hier als openbaring der Psyche aan ons 

 oog vertoont, niet anders is, dan eene bijzondere levensuiting des persoons, 

 eene levensuiting , die , als voorwerp van onze waarneming en beschouwing , 

 met het ligchaam ontstaat, zich ontwikkelt en ophoudt te bestaan; en dat 



