222 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT 



Maar hij onderstelt dit verband tijdelijk en als middel nieer, dan als doel 

 van zijn onderzoek en zonder daarom zich aan te ver gedreven localiseren 

 schuldig te maken. Vestige hij ook bij de spijsvertering bij voorkeur zijne 

 aandacht op maag en ingewanden; toch is het hem ten voile bekend, dat 

 de medewerking van bloed en zenuwen en van zoo veel andere deelen des 

 ligchaams voor die spijsvertering gevorderd wordt. Op gelijke wijze zijn 

 de hersenen voor hem het orgaan , dat het naauwst met het zieleleven 

 zamenhangt. De regtvaardiging van die meening zoekt de physiologic niet 

 enkel op haar eigen gebied , in slaap en drootnen , en in de vergelijking 

 van de verschillende diersoorten; maar ontleent ze vaak aan de pathologic, 

 die ons leert, dat, bij de meeste stoornissen der hersenen, hetzij door uit- 

 of inwendige oorzaken voortgebragt , tevens stoornissen niet alleen van het 

 gevoel, en van de beweging, maar ook van het hoogere zieleleven plaats 

 grijpen. Vandaar de exaltatie en depressie van gevoel en voorstellingen ; 

 vandaar de delirien; vandaar het verlies van bewustzijn, oordeel en ge- 

 heugen, bij hersenlijden , die de psychiatric ons leert waarderen en be- 

 strijden. Soms heeft men gepoogd aan deze, door getrouwe waarneming 

 gevestigde uitspraak, eene andere waarneming tegenover te stellen. Men 

 heeft gewezen op de voorbeelden van stoffelijke veranderingen in de her- 

 senen, die zich echter niet door evenredige veranderingen in hare function 

 openbaarden; en omgekeerd, op belangrijke afwijkingen van het verstand, 

 waarvoor de lijkopening geene materiele verandering in de hersenen wist 

 aan te toonen. De tegenwerping schijnt eenige kracht te hebben; maar 

 het is ook niet meer dan schijn. Of ziet men niet evenzeer de longen 

 vaak door knobbelmassa's bezaaid , de lever met kankermassa's doorregen , 

 zonder dat ademhaling of gal-afscheiding merkbare veranderingen ondergaan 

 hadden? Ziet men niet vaak den hevigsten ademnood en de belangrijkste 

 stoornissen in den bloedsomloop ; terwijl het lijk niet het geringste orga- 

 nische spoor daarvan bevat? En zou men nu daarom zich moeten ont- 

 houden, de longen de organen van de ademhaling, het hart dat van den 

 bloedsomloop , de lever dat van de gal-afscheiding te noemen ? Inderdaad , 

 de twijfel is van te ondergeschikten aard, om er lang bij stil te staan; 

 maar niettemin heeft hij eenig nut. Het is eene waarschuwing te meer, 

 om in het localiseren zekere grenzen niet te overschrijden. Al leert toch 



