REDE VOER ING. 227 



Is het dan nu ten slotte waar, dat de empirische psychologie op de 

 grondslagen, die wij er voor vaststelden, de som onzer wezenlijke kennis 

 verraeerdert, wat zou men haar dan in ernst kunnen te last leggen? 

 Is het waar, dat zij onze inzigten in de wijsheid en orde van het gescha- 

 pene verheldert; hoe zou zij dan het geraoed van den Schepper kunnen 

 afleiden? Is het waar, dat zij het verband der dingen vollediger leert 

 erkennen, hoe zou zij dan de hechtste grondzuil van de zedelijke en 

 maatschappelijke wereld, den godsdienstzin kunnen ondermijnen ? Neen, 

 zij moge bijwijlen zich verzetten tegen de slaafsche onderwerping aan elk 

 willekeurig dogma, dat met onze rede in strijd is, en tegen de eenvoudigste 

 waarnetuing aandruischt; zij moge dat geloof, dat uit zijnen aarcl geniak- 

 kelijk is, en ongaarne ter liefde van onderzoek zich vermoeit, nu en dan 

 wakker schudden , opdat het naar een' meer redelijken grondslag voor zijn 

 bestaan omzie, of voor de ervaring en het weten de vlag strijke; naar 

 mate de som van het weten grooter wordt, naar mate het besef van het 

 niet weten inniger is , naar die mate zal de mensch zijue eigene nietigheid 

 tegenover de oorzaak van het geschapene dieper gevoelen, en zich voor 

 hoogmoed en verwatenheid meer in acht nemen. Naar mate zijn inzigt in 

 de onverbrekelijke orde der ligchamelijke en zedelijke wereld ruimer wordt, 

 naar die mate zal hij de wijsheid des Scheppers op redelijke gronden meer 

 eerbiedigen. Naar mate de warmte van zijn gemoed meer voedsel vindt 

 in de overtuiging van zijn verstand; naar mate zijn geloof meer in harmonie 

 komt met zijn weten, naar die mate zal de kracht zijner liefde toenemen, 

 en het vertrouwen op de eeuwige liefde, die het heelal bezielt, vaster en 

 onwankelbaarder worden. Zoo waar is het woord van BACO: 



Philosophia obiter libata a Deo abducit, profundius hausta ad Bum reducit. 



De plegtigheid, die mij gelegenheid gaf, om deze woorden van mijne 

 innigste overtuiging openlijk uit te spreken, herinnert mij tevens den 

 aangenamen pligt, dien ik thans ga vervullen, door in de eerste plaats 



29* 



