DER ZEDELEBR. 167 



<!enkend en redelyk wezen , met den Mensch en zync 

 vryheid overeenftemt, en even daarom ene zedelyke 

 noodzakelykhdd genaamd wordt. Indicn'erdan aides- 

 wege nog enig verfchil mogt overig zyn , die beftaat niet 

 alleen,volgens hec oordeel van vele Geleerden,in ene 

 loucere woordenflryd , maar zy behoortookzelfstot de 

 tegenwoordige vraag en onderwerp niet. Eindelyk, 

 welk denkbeeld men zig ookvan verpligting vorme, 

 die raoet vast ftaan, dat 's menfchen wil niet meer 

 zonder beweegredenen genoopt wordt en overgehaald, 

 dan dat lets anders zonder enige oorzaak zoude kun- 

 nen worden uitgevvrogt. Daar zyn dan in alle ver- 

 pligting zekere oorzaken , zekere beweegredenen , 

 zekere uitlokzels , zonder welken de verpligting een 

 niets beduidend woord , een ydele klank is , van alle 

 kragt en waarheid ontbloot. Maar wy beweren daar- 

 om niet, dat de eigenliefde 9 dat het eigen nut en 

 zelf belang alleen alle die beweegredenen en zedelyke 

 noodzakelykheid , (welke de eigenlyke verpligting is) 

 voordbrengen ; maar ftellen vast, dat die beweegrede- 

 nen ook zeer dikwyls tegen eigen voordeel , van het 

 gevoel van goedwilligheid jegens anderen , of van de 

 zucht tot gezelligheid en het bezef der gezellige plig- 

 ten , of ook van de bewondering en eerbied voor een 

 verheven wezen , en van den yver om den wil van dat 

 Wezen te gehoorzamen , voordfpruiten : zo dat hier 

 wederom 9 het geen wy reeds te voren opmerkten, 

 blykbaar is^ namelyk , dit wy niet flegts een enkel 



L 4 ge- 



