OVER GODS AANWEEZEN, ENZ. 3r 



neer een eerlyk man door naarfligheid of vlyt 

 ryk wordt , de deugd , wysgeerig en nauw- 

 keurig gefproken , niet kan gezegd worden : 

 de werkende en eenige oorzaak zyner ryk- 

 dommen te zyn ( * ) . Indien derhalven zo 

 danig een Heer en Beftierder der NatUur be- 



geerd 



(z) Die zyne rykdommen door ervenis vcrkreegcn heeft, 

 vcrdient in 't geheel niet den naam van oorzaak. Die dezel- 

 ve aan zyn arbeid en naarftigheid veifchuldigd is , meet te 

 regt onder de oorzaaken gerekend worden. Doch daar de 

 verkryging der rykdommen , ook in dit geval , van oneindtg veele 

 uitwendige omftan'digheden afhangt , kan de mensch' zelve de 

 eenige oorzaak daar van niet gennemd worden. Met deze 

 Theorie ftemt voortrefFelyk overeen het zeggen van onzeii 

 Zaligmaker, die Lucas XVI. 9- alle rykdommen onregtvaardig 

 noeint. Want eigenlyk en in eenen ftrengen zin , bezit de 

 mensch met regt niets anders, en kan niets bet zyne noemen, 

 dan het gene by door zyne krachten. uifgewrocht en tot Hand 

 gebragt heeft. Daar nu dit niet dan van de deugd en de ver- 

 betering en volmaaking der ziel kan gezegd worden { fchoon 

 ook hier eenige bepaling noodig is ) zo is het klaar : dat , 

 ftrenglyk gefproken , den mensch niet. kan gezegd worden 

 rykdommen en andere uitwendige goederen met recht te be- 

 zitten. 



cumftantiis externis pendet, ut, fi vir honeftus fua in- 

 duftria dives evadit, philofophice et accurate loquen- 

 do, virtus divitiarum ipfius caufli efficient .et unica dici 

 non poffit (i'|). Si itaque poftulatur Naturas Dominus 



ac 



'(t ) Qui divitias fuas jure hareditatis accepit , eaufa nomen plane 

 non rneretur. Qui eas labor! et induftrije fuic debet, omnina inter caufas 

 referendus est. Quia vero acquifitio divitiarum etiam hoc cafu ab infinite 

 xmiltis rebus externis pendet , homo ipfe c'aufa earum unica dici ne- 

 qnit. Egregie cum hac theoria confentit diftum Salyatoris nostri . qui 

 (Luc. XVJ. 9.) omnes divitias injufias vocat. Proprie enim et fenfu ri- 

 goroib homo nonnifi i\\ud jure poflidet , fuumque appellare potest, quod 

 fuls vlribus affecit^ et ad actum perduxit : quod cum nonnifi de virttite^ 

 animique emcndatione et perfeftione dici queat, ( quamvis et hie reftric- 

 tione quadam opus fie;) evidens est, rigorofe loquendo, divitias aliaque 

 bena externa hominem jure poffiderc dici non 



