c < ) 



zoek, gemakkclijk doet kenhen. Zij zijn van eene vaste, harde, drooge 

 zelfftandigheid , hebben eenen langzamen groai, bevatten veel vaste kool- 

 ftof, en dus ook zulke beflanddcelen , vvaarin dat 'beginfel meest 'heer- 

 fchende .is, als.harst, looijer- en extractftof, en eene zeer harde hont- 

 vezel; tervvijl daarentegen andere beflanddeelen , als gom of flijm, mcel, 

 lijtn in dezelve hoogstzeldzaam zijn , gelijk er ook naauweUiks vergiftige 

 planten onder de zandgewasfen gevonden worden, en althans geene uit 

 de klasfe der verdovende vcrgiften. Met een woord het gemis der ftik- 

 ftof is voornamelijk kenfchetfend voor de zandgewasfen. Dit eigenaar- 

 dige der zandgronden in het voortbrengen van eene vaste , harde , niet 

 ligt vergankelijkc kbol, heeft den Heer REINWARDT op het denkbeeld 

 gebragt , dat de harde oer- of okerbanken , uit ijzer en zand beflaande , 

 en die den heigrond vrij algemeen, zoo hier, als elders in het Noor- 

 den vergezcllcn, een voortbrengfel der heivelden zelve zijn: dat, na 

 melijk , dc harde koolachtige zelfftandigheid , het overblijfel der zand- 

 gcwasfen , en tevens met zand en water, die ijzerertfen heeft doen ont- 

 itaan , en dat er dus eene verandering van kool in ijzer heeft plaats ge- 

 had. Vele bijzonderheden door den Heer REINWARDT opgegeven, 

 brengen dit gevoelen tot een hoogen graad van waarfchijnlijkheid en 

 jnaken het daarentegen ongeloofelijk , dat het ijzer dier oerbanken van 

 elders zoude zijn aangevoerd. Hij ftelt overigens niet zonder grondj 

 dat het zand ook medewerkt , om de verandering der plantenkool tot 

 ijzer te bevorderen, omdat, naar mate de bctrekkelijke hoeveelheid van 

 zand vermindert , ook de ijzervorming minder wordt. 



Door eenen ongeftoorden, langdurigen en fterken groei der gewasfen 

 van lage of veengronden , vvordt er jaarlijks eene verbazende menigte 

 koolftof onder den grond bedolven; maar deze koolftof wordt nu niet 

 tot ijzer, omdat het vele water en het gemis van zand aan de ijzerwor- 

 ding hinderlijk is. Zij blijft kool in een bepaalden ftaat van verhar- 

 ding, en maakt nu het goede veen. 



Men 



