C 49 ) 



lieeft toegebragt ; om nu nict te fpreken van den onmetelijken omvang zijner ken- 

 fiis, allerwege vruchtbare zaden van genie vertoonende; verhieven hem tot een uit- 

 ftekenden rang, hooger nog dan dien van zijnen voorganger. 



Twintig jaren na den dood van CARTKSIUS , kwam NEWTON met zijne 6ntdek- 

 kingen te voorfchijn. Voorgelicht door GALILEI, CARTESIUS en HUYGENS over-. 

 trof lui weldra ieder van dczen , en alien te zamen. 



Het laat zich met gccne woorden bcfclmjven , welk cene verbazing de opgave 

 zijner proefnemingen , over de ontbmding des lichts in zeven cnkelvoudige ftralen , 

 bij de gelecrde wereld verwekte. Hier wcrd niet, zoo als men tot nog toe gc- 

 woon was , eene onderftelling tot grondflag gelegd , alleen de veifchijnieicn werden 

 opgegeven, en daaruit zulke befluiten afgeleid , die op den aard der zake warcn 

 gevestigd, en geen zweem van twijfeling ovcrlieten. Wat wonder, dat zulk eene 

 niemvigbeid bij velen ecnen tcgenftand vond, die, op diep geworteldc vooroor- 

 deelen fteunende , zich moeijelijk liet overvvinnen , doch eindelijk voor de kracht der 

 ivaarheid moest wijken. De regte gang , dien NEWTON in zijne onderzoekingea 

 Volgde; de onbetwisbare zekerheid, waannede de uitkomften van deze waren be- 

 ftcmpeld; zijne bondige wederlegging van al wat daartegen van ciders werd aange-> 

 voerd , hidden ten laatfte den mond zijner tcgenftrcvcren ganfchelijk gefloten. 

 Waagde hij crgcns , indien de natuur niet duidelijk genoeg fprak , eenc onderftel- 

 ling , zoo werd deze niet van voren opzettelijk tot dat cinde uitgedacht , maar met 

 befcheidcne behoedzaamheid , uit waarnemingen of proeven, als eene mogclijkc oor- 

 zaak, die opmerking verdiende, en verder aan de verfchijnfelen moest getoetst wor- 

 den , voorg:dragen. Nu tastte men niet meer in het duistcre rond. De Natuur- 

 kunde was niet langcr ecn doolhof van verwarring , maar de draad was gelpmnen , 

 welke lan^s het ware pad tot de diepfte verborgenheden kidde. Hij, die dit 

 groote werk had ondernomen, ftreefde moedig vooruit; de ontdckkingen vcrmenig- 

 vul.iigden bij elke fchrede ; het was of men eene xandcre natuur befchouwde , wclker 

 verrigtingen , waar men de oogen wendde, alom met een glansrijk licht werden 

 beftraald. Het is echter twijfelachtig, of NEWTON meer nut hcbbc gcftigt door 

 zijne verhcvehe uitvindingen , dan wel door de grondltellingen , wclkc hij hecft ge- 

 vestigd, waarop de tijd het zegel der beproevinge heelt gedrtikt, en die, als uit- 

 fpraken ecner hoogcrc magt, prijken aan het hoofd dier fchriften, wclke zijne leer 

 hcbben verkondigd en uitgebreid. 

 NEWTON fchitterde, gelijk eene ^flonkerfter, in E-uropa. Als zoodanig fchoot 



t o 



G by 



