44 A. KUENEN 



aliarum quoque disciplinarum ambitum complect! eos posse arguunt, quin- 

 imo unam theologiam iam maiorem videri, quam ut hominis earn capiat 

 ingenium, quapropter nunc in una alterave eius particula operam unice 

 collocare inceperint. 



I/onge profecto a me abest, A A., ut virorum praeclarorum , ad quorum 

 exemplum provocatur, merita aut contemnam aut detractem : attamen in 

 iudicio, quod attuli, desidero aequitatem, quae non tantum ad varium 

 hominum ingenium sed etiam ad disciplinae, in qua excolenda desudave- 

 rint, ambitum non semper eumdem, et ad maiores, quibus nunc premi- 

 tur, difficultates animum attendere nos iubet. Qui nunc in Theologia 

 vel mediocres fecerit progressus statim animadvertet , quantum ab ea, quae 

 proavorum tempore exstiterit, mutata sit. Quae enim antea aut philologis 

 aut philosophis permittebantur studia, ea iam ab ipsis theologis excoli 

 coepta sunt et adeo inseparabili nunc vinculo cum disciplina nostra cohae- 

 rere videntur, ut qui in illis plane sit hospes, ne theologi quidem nomine 

 dignus iure habeatur. Praeterea eae disciplinae partes, quas antea quoque 

 colere consueverant theologi, et ambitu et difficultate adeo crevere, ut nisi 

 summa adhibita animi intentione in iis proficere non valeamus, atque sic 

 etiam querelae de vitae humanae brevitate locus supersit. Exempla afferre 

 propterea supervacaneum est, quoniam singulae afferri possent disciplinae 

 theologicae partes: at inde simul patet, non adeo reprehendendos esse 

 theologos , qui unam e tota disciplina sua sibi eligant partem , cui prae 

 ceteris operam navent et in qua vitae suae quasi tabernaculum collocent. 

 lure quidem ab eo, qui quamcunque tandem profitetur scientiam, postula- 

 mus, ut in nulla eius parte plane hospes sit: ut in omnibus idem valeat 

 postulare , ignorantiae est. Theologiae autem partes , variae admodum et 

 diversae, arctissimo vinculo inter se cohaerent, quippe quae omnes coluntur 

 hoc consilio, ut divina, cuius Christus nobis auctor exstitit, religio pe- 

 nitus intelligatur et hominibus rite comniendetur : verum commune, quo 

 omnes iunguntur, vinculum, minime impedire censendum est, quominus 

 disciplinam in partes suas distribuamus; quin potius quaevis inde et in 

 theologiam et vero in ipsam religionem redundatura esse commoda laeti 

 auguramur. Ut autem huic exspectationi eventus respondeat, duo prae- 

 sertim in theologo requiruntur: alterum, ne umquam consilii, quod tota 



