46 A. K U E N E N 



quorum errore, obsoleto quidem, attamen nondum radicitus evulso, fa- 

 ctum est, ut Hebraei scriptores ita locuti fuisse videantur, ut, quippe 

 loquendi usus prorsus immemores , ab homine fortasse linguam Arabicam 

 et Aramaeam edocto, a popularibus nullo pacto intelligi possent. Theo- 

 logo praesertim populi Hebraic! lingua subsidium sit, quo ad ipsius co- 

 gnitionem perveniat: cui consilio duplici praesertim modo inservire potesl. 

 Ab altera parte gentis ingenium , cogitandi et sentiendi ratio nusquam 

 clarius quam in ipsa lingua elucent, quae hominis est quasi viva imago; 

 ab altera parte scripta, quae populus reliquit, sine accuratissima linguae, 

 qua consignata fuere, notitia nullam praestant utilitatem. Ex illis autem 

 tamquam unico fonte hauriet, qui gentis Hebraicae historian! cognoscere 

 cupit, quam exteri populi negligere prorsus aut parum saltern curare 

 solebant. 



Huius quidem studium nostra et patrum memoria ita immutatum est , 



ut , etsi baud pauca adhuc desideramus , optimam tamen de eo spem fovere 



liceat. Antea enim duplici fere ratione gentis Israeliticae historiam expo- 



nere solebant; altera, docta, quaecunque in chronologia aut in ipsis nar- 



rationibus parum congruere videbantur, magna saepe doctrinae mole usa 



dicam an abusa, in concordiam redigere, obscuriora illustrare conabatur. 



Antiquiorum his in rebus labores non contemno, imo etiamnum non par- 



vam inde percipi posse utilitatem lubens agnosco, neque methodi, quam 



sequebantur, vitia perstringens ipsos reprehendere censeri volo; verum ut 



Itistoriae nomine digna sit istiusmodi fatorum populi enarratio, baud pauca 



desiderantur: criticum scilicet fontium examen et historici animus, ad 



ipsam gentem eiusque fata interna attentus. Alterum cum altero arete co- 



haerebat: dogma frsonvevaTias antiquiores ea vindicabant forma, ut prae 



primario Sacrae Scripturae auctore, secundarium tuto negligere posse sibi 



viderentur, neque ad aetatem, qua viveret, ad fontes maxime diversos 



interdum, quibus uteretur, ad singulorum denique librorum authentiam 



et integritatem attendere necessarium ducerent. Divinam porro in historia 



gentis Israeliticae agnoscentes revelationem et peculiarem circa earn provi- 



dentiae curam, hanc ita proponebant operantem, ut ipsi populo partes 



nullae superessent. Eamdem animadvertitis utriusque erroris originem : 



nusquam autem clarius hie eminuit quam in prophetarum librorum inter- 



