R A T I 0. 53 



his interpretandi sunt. Quod quam utile sit, nostrae quoque aetatis expe- 

 rientia docuit: etsi enim eorum repudiamus temeritatem , qui V. Testa- 

 menti usum in Novo obvium plane eumdem esse statuunt atque eum , qui 

 in Rabbinoram, serioris quoque aevi, scriptis observatur, ilium tamen 

 turn demum recte perspectum esse existimamus, postquam comparatio cum 

 hoc esset instituta. Sed quid in his similibusve exemplis haeream ? Multo 

 enim maiora sunt, quae de antiquitatis Hebraicae, Veteris praesertim Foe- 

 deris studio, praedicari summo iure possunt, si ad theologiam q. d. seu 

 dogmaticam biblicam N. Testamenti oculos convertimus. 



Theologorum nostrae aetatis longe plurimos introductioni in libros 

 N. Testamenti diligentissime operam dare, res est notissima. Recentissi- 

 mis autem temporibus aliam prorsus haec disciplina induit formam: antea 

 enim unice fere argumenta externa ad singulorum librorum authentiam aut 

 probandam aut impugnandam adhibebant; nunc vero internam eorum in- 

 dolem spectandam esse omnibus persuasum est, imo ad earn, spretis testi- 

 moniis externis, unice attendere iubent baud pauci. Unde factum est, 

 ut N. Foederis theologia , quae ab antiquioribus aut. negligi aut cum dog- 

 matica Christiana confundi solebat, arctissimo nunc vinculo cum ipsorum 

 librorum historia coniungi et principem in disciplina locum sibi vindicare 

 coeperit. Qui antea earn excolebant, analogia q. d. fidei abusi, lesu et 

 Apostolorum doctrinam miscere, et locos, nulla auctorum ratione habita, 

 intra systematis cuiusdam theologici cancellos cogere consueverant. Post- 

 quam vero persuasio invaluit, eos in narrationibus conscribendis et in con- 

 denda doctrina suarn quemque inivisse viam,- pro vario, qui in iis cerne- 

 retur ingenii et mentis cultu, pro variis etiam, quibus imbuti essent, 

 opinionibus, ad discrimen, quod inter eos adest, animum advertere coe- 

 perunt. lam vero accidit, quod vulgo fieri solet: quo magis antea Apo- 

 stolorum in doctrina unitatem strenue vindicaverunt , eo maior nunc esse 

 perhibetur eorum a se invicem diversitas. Eo nunc res processit, ut, si 

 theologos audiamus Tubingenses, primi aevi Ecclesiae historia belli inter- 

 necivi, quod inter Paulinismum et ludaeo-Christianismum fuit, fiat the- 

 atrum , cuius simultatis , per centum et quinquaginta fere annos protractae , 

 in N. Testamenti- libris diversae quasi periodi cernuntur. Quod quomodo 

 cum disertis historiae testimoniis concilient, ipsi videant: unum nunc ob- 



