58 A. K U E N E N 



ad suum flectere et detorquere, sed penitus intelligere cupiunt, ut aequum 

 de eo ferant indicium. 



Sed iam diutius fortasse nos detinuit theologia historica. Fert quidem 

 ipsa rei natura, ut in hanc praecipue ex accurate autiquitatis Hebraicae 

 studio commodum redundet, verum alteri quoque theologiae parti, syste- 

 maticae, magnopere prodesse poterit. De dogmatica Christiana, quae 

 principem in ea sibi vindicat locum , uti etiam de ratione qua cum N. Testa- 

 mento aut libris Ecclesiaa, cuius socii sumus, symbolicis cohaeret, alii 

 aliter statuunt: quam quaestionem enucleare longum est et a proposito meo 

 alienum. Ad rem, quam nunc ago, discrimen animadvertere sufficiat, 

 quod, me quidem iudice, inter N. Foederis theologiam intercedit et dog- 

 maticam Christianam. Ilia enim, historice investiganda , semper et ubique 

 eadem est, quam vis non eadem semper per saeculorum decursum in the- 

 ologorum scholis facies eius exstitit; haec vero et a dogmatici et ab aetatis, 

 qua vivit, ingenio pendet, illique perpetuo accommodanda est, ita ut vari- 

 etas ex ipsius natura necessario sequatur. Neque hoc tamen ita intelligen- 

 dum est, quasi haec singulornm arbitrio esset permissa, aut nullo cogna- 

 tionis vinculo cum ilia coniuncta : N. Foederis libri normam nobis exhibent , 

 ad quam , quid sit Christianum , quid minus , diiudicandum est : cui igitur 

 examini singula Christianae dogmaticae systemata subiicienda sunt. Expe- 

 rientia autem docuit, nullum umquam exstitisse systematis conditorem, 

 quin e N. Testamento ad placita sua probanda argumenta petierit; cuius 

 rei caussa duplex statuenda est: altera, quod nullum in ipso N. Foedere 

 systema reperitur, sed ex elementis, hie illic in populari institutione di- 

 spersis , condendum est ; altera , quod e singulis I e s u et Apostolorum eflatis 

 placita sua hauriebant, neque historicam et psychologicam interpretationem 

 magnopere curabant; unde tandem factum est, ut ea interdum pro Chri- 

 stianis fuerint divendita, quae nullani fere cum iis haberent similitudinem. 

 Ad istos scopulos nostra quoque aetate allidetur theologia, nisi quaenam 

 sit N. Foederis auctorum de variis religionis capitibus sententia, certo con- 

 stet: si autem verum est, quod probare conatus sum, eo perveniri nullo 

 inodo posse, nisi per accuratissimam Hebraicae antiquitatis cognitionem, 

 huius studium in dogmatico quoque Christiano summo iure requirimus. 



