REDEVOERING. 97 



vast, dat zij eene wetenschap is, die ook wetenschappelijk kan en moet 

 worden behandeld; en zelfs bij velen, die zich aan hare beoefening wijden, 

 ontbreekt het maar al te zeer aan een helder inzigt in haren aard en hare 

 strekking. Dringend noodzakelijk is het, dat hierin worde voorzien, opdat 

 de arbeid werkelijk vruchten drage, opdat niet veler pogingen verspreid 

 en verspild mogen worden , maar die van alien eendragtig zarnenstreven 

 naar een zelfde doel. Wat is het, dat de taalkunde onderzoekt? Wat 

 stelt zij zich bij dat onderzoek voor? Hoeverre moet het zich uitstrekken? 

 en hoe moet het ingerigt zijn? ziedaar vragen, wier beantwoording eene 

 levensbehoefte mag heeten, indien de wetenschap met bewustheid hare 

 taak zal kunnen volbrengen. Doch het antwoord op die vragen moge in 

 het hoofd van enkelen tot helderheid zijn gekomen , velen zweeft het slechts 

 nevelachtig voor oogen, en nooit werd het tot hiertoe in geregelden zamen- 

 hang uitgesproken. Het was deze bedenking, die mij als van zelf het 

 onderwerp mijner rede scheen aan te wijzen bij de plegtige gelegenheid 

 van dezen dag. Geroepen tot de eervolle taak, om hier, aan de Leidsche 

 hoogeschool, mijne krachten te wijden aan het onderwijs en de bevordering 

 der vaderlandsche taalkunde, meende ik, bij het aanvaarden dezer gewig- 

 tige betrekking, geene gepaster stoffe te kunnen kiezen, dan zulk eene 

 opzettelijke ontvouwing van het begrip der wetenschap, die mij is opge- 

 dragen. Ik acht mij verpligt, aan Ulieden, in wier midden ik werkzaam 

 zal mogen zijn, rekenschap te geven van de beginselen, die mij zullen 

 geleiden; maar ook gevoel ik mij gedrongen, bij mij zelven het besef te 

 verlevendigen van de dure verpligting, die ik heden op mij rieem. Welaan 

 dan , G. T. , schenkt mij goedgunstig uw welwillend gehoor , wanneer ik 

 u uitnoodig, met mij de Nederlandsche taalkunde in aard en strekking te 

 beschouwen. Ik stel mij voor, de vier vragen, die ik zoo even noemde, 

 te beantwoorden , door achtereenvolgens uwe aandacht te bepalen bij het 

 voorwerp, het doel, den omvang en de vereischten van het taalkundig on- 

 derzoek. Mogt het mij gelukken , ook in vlugtige trekken , het rijke onder- 

 werp niet onwaardig te behandelen. 



De bepaling van het begrip eener wetenschap hangt in de eerste en 

 voomaamste plaats af van de zaak, die het voorwerp van haar onderzoek 



13 



