98 M. DE VRIES 



uitmaakt. Wat nu onderzoekt onze taalkunde? Wat anders dan hetgeen 

 wij gewoon zijn de moedertaal te noemen ? De moedertaal ! Kort en een- 

 voudig woord, maar rijk en krachtig van beteekenis, en door zijne liefe- 

 lijke zamenstelling reeds wijzende op al het teedere en innige, dat in het 

 begrip ligt opgesloten. Inderdaad, dat woord is de uitdrukking eener ge- 

 heele reeks van grootsche gedachten en streelende gewaarwordingen. De 

 menschelijke spraak , ontwikkeld tot het kunstig zamenstel eener beschaafde 

 taal, en de band geworden die ons als volk vereenigt. Welk eene stof 

 tot overpeinzing ! Of is niet de spraak de kostbaarste gave, aan ons ster- 

 felijk geslacht verleend, het wonderbare vermogen, dat meer dan iets 

 anders getuigt van 's menschen edelen oorsprong en verhevene besternming ; 

 de spraak , het werktuig , ja meer nog ! // het zintuig der rede ," ! ) 

 evenzeer het middel om al onze geestvermogens tot zelfbewustzijn , tot ont- 

 wikkeling en rijpheid te brengen, als de vorm, waarin die vermogens naar 

 buiten werken , om de denkbeelden die ons vervullen , of de aandoeningen 

 die wij gevoclen, in anderen over te storten; de spraak eindelijk, die de 

 steun is der zamenleving , de grondslag der beschaving , het beginsel van 

 de volmaking der menschheid? En met die spraak, reeds zoo merkwaardig 

 als oorspronkelijk vermogen, heeft de menschelijke geest, door aanhou- 

 dende vorming en veredeling , een gewrocht tot stand gebragt , dat zijne 

 schoonste schepping mag heeten : de volledige , geregelde taal. De taal , 

 die harmonische eenheid van eindeloos verscheidene klanken, die voor elke 

 gedachte; voor elke gewaarwording , onmiddellijk dejuiste, bepaalde, even- 

 redige uitdrukking aanwijst, en de fijnste omtrekken en schakeringen 

 scherp en zuiver wedergeeft; die de verbinding en den zamenhang der 

 denkbeelden , de geheele aaneenschakeling der rede , met keur van vormen 

 en wendingen afbeeldt, ja alles, wat er omgaat in geest of gemoecl, als 

 in een helderen spiegel weerkaatst. De taal , dat kostelijke speeltuig , waar- 

 aan de hand des meesters bezielde toonen weet te ontlokken, hetzij daar- 

 heenrollende in den breeden stroom der welsprekendheid , of op den adem 

 van dichterlijke verrukking zich verhefFende tot hooger akkoord. 



') VAX DEK PALM, Ferhandelinyen , enz. I. 60. 



