R E D E V E R I N G. 103 



ter nasporing levert, om wederkeerig de uitkomsten, door deze verkregen, 

 aan te .wendea tot eigen nut. 



Tot hiertoe sprak ik van de verschijnselen der taal, elk afzonderlijk en 

 op zicli zelf beschouwd. Doch bij dit ontledend onderzoek is de eenheid 

 der taal verbroken : door verbinding en zamenstelling moet die eenheid 

 worden hersteld. Hier wacht den taalvorscher een nog schoonere arbeid: 

 de nu behoorlijk toegelichte deelen met elkander te vergelijken, hier de 

 treffende verwantschap , ginds het kenmerkende verschil , overal den zaraen- 

 hang en de regelinaat, die tusschen alien bestaat, te erkennen. Nu be- 

 speurt hij, hoe zij zich vereenigen en rangschikken in bepaalde groepen, 

 hoe elke groep door eene vaste wet wordt beheerscht. Die wetten tracht 

 hij op te sporen en te doorgronden, hare grenzen met juistheid af te 

 bakenen. Bij elke ontdekking slaat hij een dieperen blik in de innerlijke 

 bewerktuiging der taal. Maar telkens ook wordt hij verrast door het hel- 

 derder licht, dat zich verspreidt over het reeds vroeger verklaarde. Waar 

 twijfel mogt zijn overgebleven , waar eene moeilijkheid niet uit den weg 

 werd geruimd, waar vooral talrijke praktische vraagstukken niet konden 

 opgelost worden , daar heeft hij thans , door het inzien van stellige wetten , 

 een wissen maatstaf ter beslissing gevonden. 



Doch ook de wetten der taal staan niet op zich zelve. Ook zij vertoo- 

 nen een onderling verband en geregeld zamenstel. Ook zij zijn aan den 

 invloed eener hoogere magt onclerworpen. Hoe ruim of beperkt ook in 

 hare strekking, het blijkt dat zij alien zoovele uitvloeisels zijn van bepaalde 

 krachten, die tot het wezen der taal behooren, en zich in al hare uitingen 

 openbaren. Het blijkt, dat ook de taal hare algerneene eigenschappen 

 bezit, diep in haar innigste leven gegrond, en in iedere wet, in ieder 

 verschijnsel naspeurbaar. Waarin die eigenschappen bestaan en hoe zich 

 hare werking vertoont; hoe zij allengs, doch naar vaste regelen, zich heb- 

 ben gevormd en uitgebreid, of ook wel gewijzigd en veranderd; tot wel- 

 ken graad van ontwikkeling zij thans zijn gekomen; hoe die ontwikkeling 

 voor de toekornst te bevorderen of te leiden : ziedaar zoovele vragen , die 

 de taalkenner niet onbeantwoord mag laten. Vruchtbare uitkomsten mag 

 hij van dat antwoord verwachten. Aan den eenen kant zullen zijne inzig- 

 ten en begrippen zich aaneenschakelcn tot een ruimer overzigt. Aan de 



