104 M. DE VRIES 



$ 



andere zijde zal hij, door naauwkeurige toetsing en waardering, zich een 

 oordeel vormen over bet wezenlijk gehalte der taal: een oordeel, even juist 

 en onpartijdig, als op diepe overtuiging gevestigd. 



Mijne schets nadert hare voltooijing. Is de taalkeuner van verscbijnselen 

 tot wetten, van wetten tot algemeene krachten en eigenschappen opgeklom- 

 men : nu brengt hij dit alles in zijne natuurlijke orde en sluitenden zainen- 

 bang terug, en tracht bet geheel met eenen blik te omvatten. Ziedaar 

 de eenbeid herboren, het kunstige radervverk hersteld in geregelden loop. 

 Nu doorziet hij de taal in haren aard en baar wezen. Nu doorgrondt hij 

 hare geschiedenis in den vasten gang barer noodwendige ontwikkeling. Nu 

 begrijpt hij , hoe elk tijdperk , dat zij doorleefde , een eigenaardigen vorm 

 vertoonde, maar steeds in innig verband met den tijd, waarvan het de 

 uitdrukking was. Nu ziet bij , hoe de taal in al hare wisselingen altijd 

 de afspiegeling gevveest is van den Nederlandschen landaard; hoe zij nog 

 heden 6ns volkskarakter afspiegelt, en in tallooze scbakeringen het beeld 

 van elk onzer wedergeeft. Nu openbaart hem de taal alle hare geheimen, 

 al de wijsheid door vroegere geslachten in haar binnenste nedergelegd. Nu 

 is het doel bereikt , volledige kennis verkregen ; en voor den gelukkige , 

 die zicb in die volbeid mogt baden , eene onuitputtelijke bron van ziels- 

 genot geopend. 



Maar wat spreek ik van den wellust, in de volmaaktheid der kennis 

 besloten, alsof dit toppunt reeds ware bereikt! Neen, mijne voorstelling 

 was slecbts een ideaal, dat wel nimmer geheel bereikbaar zal zijn. Maar 

 dat ideaal moot ons steeds voor oogen zweven , meer en meer zich voor 

 ons bewustzijn verbelderen. Dan zullen wij weten, waarhenen te streven; 

 dan is, om wel te slagen, de eerste voorwaarde vervuld. 



Den omvang van het taalkundig onderzoek te bepalen, kan na al het 

 gezegde niet moeilijk zijn. Die bepaling laat zich regtstreeks afleiden uit 

 het beoogcle doel. Zal de geheele taal worden gekend in het volledige 

 zamenstel barer vroegere en latere verschijnselen , dan kan ook het onder- 

 zoek geene andere grenzen hebben van tijd of plaats, dan die waarbinuen 

 de taal zelve besloten is. Het moet zich uitstrekken tot de taal in haren 

 oorsprong en gansche geschiedenis, in de gansche uitgebreidbeid van haar 



