R E D E V E R I N G. 105 



plaatselijk gebied, en alles ornvatten wat ooit of ergens eenigen invloed op 

 haar had. Wijd is die omvang voorzeker, en zoo ik dien geheel met u 

 wilde doorloopen, het ware ligter een begin, dan een einde te vinden. 

 Doch ik wil op het onmetelijk veld slechts enkele gezigtspunten aanwijzen , 

 om u een overzigt gemakkelijk te maken. 



Beginnen wij met den oorsprong der taal. Ziet den Indogermaanschen 

 taalstam , zich uitspreidende in wijduitgestrekte vertakkingen. Ginds , in het 

 verre Oosten, de aloude Sanskrita met al hare spruiten in Indie, en daar- 

 nevens de talrijke twijgen van den Iranischen tak. Daar, in het zuidelijk 

 Europa, het oude Grieksch en Latijn, en zoovele talen als uit die beiden 

 ontsproten. In het uiterste Westen teruggedrongen , de overblijfselen van 

 het Keltisch spraakgebied ; in oostelijk Europa de Slavonisehe talen in 

 jeugdigen bloei. In het midden breidt zich Germanic' ' uit, Noordwaarts, 

 in zusterlijke maagschap, aan Scandinavie verbonden. Daarheen, naar het 

 oude Germanie, wendt zich onze blik. Daar schittert, in het vroege mor- 

 genrood der geschiedenis , het schoone, rijke, krachtige Gothisch, de eer- 

 waarde nioecler van alle latere Germaansche talen. Maar weldra is alles 

 \veder in duisternis gehuld: niet dan vier eeuwen later breekt een helder- 

 der daglicht door. Nu zien wij , hoe de voorouderlijke taal zich in twee 

 clochteren heeft voortgeplant : Zuid-Oostwaarts de Oud-Hoogduitsche , in 

 onderscheidene tongvallen verspreid; Noord-Westwaarts de Nederduitsche, 

 die op hare beurt aan verschillende talen het leven geeft. Daar, in toe- 

 nadering tot het Noorden, doet zij de edele taal der Angelsaksen en die 

 der vrije Friezen ontspruiten. Doch elders handhaaft zij strenger haar 

 Nederduitsch karakter; en in de bloeijende gewesten van Vlaanderen en 

 Holland vroegtijdig ontwikkeld en beschaafd, treedt zij eerlang als nieuwe 

 taal, als Nederlandsche, te voorschijn. 



Ziet hier een tafereel, in losse omtrekken geteekend, maar sprekend 

 genoeg, om u te doen gevoelen, hoe wijd een kring van onderzoek zich 

 terstond reeds ontsluit. En toch mag dat onderzoek niet worden verzuimd. 

 De kennis van den oorsprong en de eerste wording der taal is de nood- 

 zakelijke grondslag, waarop elke verklariug van woorden of vormen moet 

 rusten. Zonder haar is geene etymologie noch historische spraakkunst 

 denkbaar. Maar die kennis kan nooit geheel volledig zijn, zoo lang in de 



14 



