108 M. DE VRIES 



woorden van den innigsten zamenliang en naauwelijks van elkander te 

 scheiden. Wat ware er van de laatste zonder de eerste geworden? Wat 

 anders dan eene onbevallige, boersche spraak, den naam van taal on- 

 waardig? Het was de kunst, die de taal met haren adem bezielde; 

 die het zaad in haren schoot deed ontkiemen tot vruchtbaren was- 

 dom; die haar vormde en veredelde, verrijkte en beschaafde, en haar 

 verhief tot den hoogen rang, dicn zij onder hare zusteren met eere be- 

 kleedt. De kunst , wier invloed zoo krachtig en beslissend werkte , dat 

 somtijds het genie van een enkelen meester voldoende was, om de taal 

 met nieuwe levensgeesten te doordringen. Docli al ware ook de taal niet 

 zoo oneindig veel aan de letterkunde verschuldigd , nog zou de beoefening 

 van deze eene hoofdzaak blijven voor den taalvorscher. Waar toch zal hij 

 de gelegenheid vinden om de ontwikkeling der taal, door alle tijdperken 

 heen , te bespieden , en de werking , die zij van buiten ondervond , te 

 waarderen: waar elders dan in de reeks van de voortbrengselen der letter- 

 kunde? Hier, hier vooral vindt hij het eigenaardige en natuurlijke tooneel 

 zijner werkzaamheid. Behoef ik u voor den geest te roepen, welk een 

 ruime voorraad hem daar ter bearbeiding is aangeboden , welk een rijkdom 

 van lettervruchten ons vaderland heeft gekweekt? Denkt slechts aan de 

 lang verwaarloosde middeleeuwen. Hoe hebben latere nasporingen den 

 sluijer opgeligt van een poetisch verleden, dat zich verlustigde in weelde- 

 rigen overvloed! Hoe aanlokkelijk prijkt daar de taal in de liefelijke vol- 

 heid der bloeijende jeugd! Hoe doet zij eene bron van kennis ontsprin- 

 gen , waaraan de weetgierige zich nooit genoeg laven kan ! Denkt aan de 

 luisterrijke eeuw van een VONDEL en HOOFT; aan die breede rij van kunst- 

 gewrochten , Neerlands onverderfelijken roem ; aan die taal vol geest en oor- 

 spronkelijk vernuft, die daar schittert in manlijke kracht. Denkt aan den 

 eenigen BILDERDIJK, die alleen, in het leven der taal, een geheel tijdperk 

 vertegenwoordigt. Welk een schat van leering is uit die goudmijn op te 

 delven ! En daarbij , vroeger en later , welk eene menigte van andere wer- 

 ken , hetzij in dicht of in ondicht , die alien in meerdere of mindere mate 

 het gebied onzer letterkunde verrijkten. Maar geen van, die alien mag 

 de taalkenner geheel voorbijgaan. Hem is het te doen om de taal in hare 

 geschiedenis te kennen, om te weten, welke toestanden zij achtereenvolgens 



