REDE VOER ING. 109 



doorleefdc. Daarom ziet hij in iederen schrijver een getuige van zijnen 

 tijd; en weigert hem zijne aandacht niet, al mogt ook geen zweem van 

 kunstgenot den verdrietigen arbeid verzoeten. Ja , al leerde hem die arbeid 

 naauwelijks iets anders kennen dan ontaardingen en feilen, nog zal hij 

 zich de moeite niet beklagen ; want voor zijne historische kennis is de oogst 

 niet onvruchtbaar geweest. Geen gescbrift clan , hoe onbecluidend ook op 

 zich zelve, of het strekt hem tot eeiiig nut. De geheele letterkunde, met 

 al hare sieraden, maar ook met al hare ontsiersels, behoort tot den om- 

 vang van zijn onderzoek. 



Eindelijk de taal in haren tegenwoordigeu toestand. Wederom een 

 ruime werkkring , den taalkenner aangewezen. Zal hij zich angstvallig 

 besluiten binnen de enge grenzen, door onbevoegde spraakkunstenaars ge- 

 trokken, die niets als wettig erkenden dan hetgeen geijkt was met den 

 stempel van het beschaafde gebruik? Zal hij niet verder zien dan die een- 

 vormige boekentaal, in de stijve banden van willekeurige regelen geprangd? 

 Neen , voor hem is de taal de uiting van het geheele volk : en waar anders 

 zal hij die uiting opvangen dan in de gesprokene volkstaal, in de vrije 

 spraak , gelijk zij , in ons aller dagelijksch leven , ongedwongen en onver- 

 valscht , ons van de lippen vloeit ? De levende taal : ziedaar clan het hoofd- 

 doel zijner opmerkzaamheid. Hij schroomt niet, daarbij af te dalen tot 

 de lagere volksklassen. Hij weet , dat de spraak , ook in ruwere vormen , 

 nog veel eigenaardigs , veel echt Hollandsch vertoont, veel dat in staat is, 

 over menig duister of twijfelachtig punt een onverwacht licht te verspreiden. 

 Ook schroomt hij niet, zijn onderzoek uit te breiden tot buiten den kring 

 der algemeene gesprokene taal, die het eigendom is van het geheele vader- 

 land. Hij tracht, zooveel maar immer mogelijk, den geheelen taalschat 

 te omvatten, en verzuimt dus ook den rijkdom der dialekten niet. Elk 

 gewest, elke stad, ja ieder dorp en gehucht, biedt hem stoffe tot naspo- 

 ring. Overal vindt hij de volksspraak in bijzonderen tongval gewijzigd , 

 overal nieuwe woorden en vormen , nieuwe en kostbare bijdragen tot ver- 

 meerdering en volmaking zijner kennis. 



Ziet, G. T. , tot zulk eenen omvang strekt zich het taalkundig onderzoek 

 uit. Ik beken het, de taak is veelomvattend , en gaat de krachten van 

 een enkelen oneindig verre te boven. Doch de wetenschap vordert broe- 



