REDE VO BRING. Ill 



school? Dat heeft de uitkomst anders bewezen. De geleerde Drossaard 

 van Muiden mogt zijnen stijl kunstmatig dwingen in het enge gareel der 

 Latijnsche grammatica, en talrijke bewonderaars vinden, die er eene eer in 

 stelden, het voetspoor vau den grooten meester te drukken; aan de zijde 

 van IIOOFT mogten andere namen prijken , wier achtbaar gezag langen tijd 

 liet taalgebruik beheerschte; de dichtlievende genootschappen der vorige 

 eeuw mogten in kunstregterlijke wijsheid wetten smeden en voorsohriften 

 uitdenken, om de teal, als de boomen in hunne lusthoven, tot eenvorrnige 

 netheid en afgepaste regelmaat te versnoeijen: doch aan dit alles bekreunde 

 het volk zich met. Het regelde zijne spraak niet naar leerboek of gezag, 

 rnaar sprak voort zoo als de vaderen hadden gesproken, zoo als het spreken 

 opwelde uit het hart, om in een broederhart weerklank te vinden. En 

 ziet, de tijd heeft regt gedaan. Het Latijnsche dwangjuk is afgeworpen, 

 aan de magthebbende schrijvers de schepter ontrukt, de luinien der beter- 

 weterij zijn naar het vergetelboek verwezen: maar de spraak, de vrije 

 spraak, bleef in leven en in bloei. Zij duldde dwang noch oppermagt, 

 zij spotte met wie haar poogde te overheerschen , en rustig vervolgde zij 

 haren eigen weg. En zou dan de wetenschap die levende spraak niet 

 eerbiedigen , die telkens op iedere belemmering zegeviert ? Is niet de taal 

 de uitdrukking der gezamenlijke natie, het eigendom van het geheele 

 Nederlandsche volk? Wie heeft dan regt, zich te vergrijpen aan eene 

 nationale bezitting ? Wie heeft regt , de vrije stem der taal te versmoren , 

 en zich zelven als wetgever op te werpen? De geschrevene taal moge met 

 de m'tstekendste bekwaamheid worden bestuurd, zoo na mogelijk aan de 

 gesprokene getrouw blijven; doch zij is en zij blijft eene afbeelding, die 

 nooit tot grondslag van het onderzoek kan dienen, waar men de zaak zelve 

 kennen wil. Zij kan het is waar in menig opzigt eene bron zijn 

 van nuttige leering; maar die bron is veelal brak en troebel; en waarom 

 ons te vergenoegen met afgeleide beekjes, als de voile stroom der levende 

 volkstaal helder en verkwikkend voor ons henen bruist? 



Is alzoo de grondslag der wetenschap aangewezen, ook het leidende be- 

 ginsel , dat bij het onderzoek gelden moet , kan niet twijfelachtig zijn. Wij 

 zagen, hoe ijdele bespiegelingen en onderstellingen niminer iets duurzaams 

 achterlaten. Welk ander beginsel zouden wij dan als het echte huldigen, 



