112 M. DE VRIES 



dan hetzelfde dat ook in andere wetenschappen als hoofdwet geschreven 

 staat : de waarneming der natuur ? Of zou datgene \vat overal elders proef- 

 houdend is gebleken , alleen in de taalkunde niet van toepassing zijn ? Be- 

 hoort niet de taal, evenzeer als de zigtbare schepping, tot het gebied der 

 natuur, zij, die geen gewrocht was van willekeur of onderlinge overeen- 

 komst, maar een onbewust en onmiddellijk ontvloeisel van den mensche- 

 lijken geest, eene afstraling van het licht der rede, door den Schepper 

 zelven in ons stoffelijk vormsel ontstoken ? Hetzelfde beginsel derhalve , dat 

 elders tot leiddraad verstrekt, waar de wetenschap zich wijdt aan het 

 onderzoek der natuur, moet ook in de taalkunde de rigting van het streven 

 bepalen. Ook in haar zij dan de waarneming tot onfeilbaren grondregel 

 gesteld. Geen vooraf opgevat denkbeeld of ingezogen meeuing, hoe ver- 

 leidelijk ook voor het vernuft, geene uitgedachte redenering, in hoe be- 

 koorlijken schijn ook getooid , mag den taalvorscher verlokken. Nooit mag 

 hij den vasten bodem verlaten voor de zwevende luchtkasteelen der ver- 

 beelding. De taal zelve aandachtig te beluisteren, al hare verschijnselen 

 en wetten naauwkeurig op te merken : ziedaar zijne taak. Zorgvuldig 

 wachte hij zich voor alles wat de zuivere opvatting zou kunnen benevelen. 

 Hij trachte de taal, zoo als zij werkelijk is, op te vangen en te erkennen; 

 niet haar te plooijen naar zijnen bijzonderen smaak, of haar zijne eigene 

 wijsheid op te dringen. Hij vinde de taal, hij make ze niet. Waarne- 

 ming alleen , juiste , scherpe , onbevooroordeelde waarneming der levende 

 taal zij de leuze. Zij is de eenige onbedriegelijke ; van haar alleen mag 

 de wetenschap vooruitgang en bloei verwachten. 



Indien echter het onderzoek niet ter halver wege zal blijven stilstaan , 

 dan mag dit beginsel der waarneming niet worden beperkt tot ons heden- 

 daagsch spraakgebruik , maar het moet zich uitstrekken ook tot de taal 

 van vroegere dagen. Bij onze beschouwing van het doel en den omvang 

 der taalkunde is het ons telkens gebleken, dat aan geene verklaring van 

 het tegenwoordige kan worden gedacht zonder opzettelijke historische ver- 

 gelijking. Ziedaar dan op nieuw een dringend en onmisbaar vereischte. 

 Nooit verstoute zich de taalkenner , over eenig verschijnsel ware het ook 

 slechts de beteekenis van een woord of de kracht van eenen vorm een 

 beslissend oordeel uit te spreken, zoo hij niet eerst dat verschijnsel achter- 



