REDEVO BRING. 113 



waarts heeft nagegaan in zijne geheele geschiedenis , om in te zien , wan- 

 neer en hoe het ontstaan is, welke vorraing en ontwikkeling het doorloopen 

 heeft tot op den dag van heden. Waar aan dezen onverbiddelijken eisch 

 niet wordt voldaan , daar kan ook het begrip niet anders dan onvast en 

 weifelend zijn; daar loopt men telkens gevaar , door den schijn misleid, in 

 de grofste dwalingen te vervallen , en mogt men al dit gevaar gelukkig 

 ontwijken , nog zou de kennis geheel tot het uiterlijke bepaald blijven , 

 zonder helder besef, zonder wetenschappelijke waarde. Historische taal- 

 studie is dus eene hoofdvoorwaarde , waarop nooit genoeg kan worden 

 aangedrongen. Wie ernstig de wetenschap behartigen wil, hij stelle zich 

 ten pligt, de geheele reeks der aanverwante talen vlijtig na te sporen; met 

 onverflaauwden ijver te volharden in de beoefening der bronnen, waaruit 

 de geschiedenis der taal nioet worden gekend; bovenal eene onvermoeide 

 aandacht te wijden aan de gouden eeuw onzer dichtkunst en aan de let- 

 terkunde der middeleeuwen , beiden voor den taalvorscher zoo onuitspre- 

 kelijk leerrijke tijdperken. Hij streve er naar, de taal dier vervlogene 

 dagen innig en volkomen te verstaan, niets, hoe schijnbaar gering ook, 

 onopgemerkt te laten, alles door het licht van onderlinge vergelijking te 

 verhelderen. Zoo geldt dan ook hier de waarneming in voile kracht. Wei 

 kan zij hier hare stof niet regtstreeks uit het leven ontleenen; voor ons 

 is de spraak van het voorgeslacht verstonid, wij vernemen slechts den 

 nagalm, in handschriften of boeken bewaard. Doch niettemin worde het 

 beginsel , boven alles de levende taal te eerbiedigen , ook hier nimmer ver- 

 loochend. Is de waarnemer beperkt tot het geschjevene woord, nooit 

 vergete hij dat het mogelijk is , ook daaruit het gesprokene op te vangen , 

 uit de boeken de taal te herkennen, zoo als zij eenmaal werkelijk leefde. 

 De trekken van het beeld mogen in den onzuiveren spiegel zich dikwijls 

 vervalscht en misvormd vertoonen; maar gespannen opmerkzaamheid ,kan 

 dat beeld in oorspronkelijke reinheid herstellen. De verdichtselen en feilen , 

 die schoolsche willekeur aan de taal heeft opgedrongen, zijn niet bestand 

 tegen het licht der kritiek. Waar deze, met naauwlettende gestrengheid , 

 elken schrijver met zich zelven en met alle anderen vergelijkt, al het ge- 

 vondene wikt en weegt, toetst en beoordeelt: daar weet zij , den schijn vaji 

 het wezen, dwaling van waarheid te scheiden; en ziet, de taal begint te 



15 



