R A T I 0. 199 



vitae est, quodque omnium maxime exoptat, huiusmodi est, ut ex generis 

 humani contemplatione intelligatur , quaenam per gentium et seculorum 

 cursum facta sit ad humanitatem progressio; unde, quern cultus gradum 

 nos ipsi teneamus, quid aetati nostrae desit quareque illud desit, perspicue 

 efficiatur. Dicunt sapientes, cognitionem sui ad vires intendendas stimu- 

 lare. Itaque,, hac parata, non desperandum fore ut, missis iis, quae a 

 tergo sunt, in ea constantius prospiciatur , quae sunt a fronte, si forte 

 collineari possit. 



Finem orationis cogitanti, velut frenos mihi iniici sentio. Agnosco eos, 

 qui a Philosophia Historiae summa omnia exspectant, et eos, quibus con- 

 templationem Historiae ad religionem Christianam revocare placet. Neutri, 

 se silentio praetermissis , orationis cursum confici existimant, utrique, plu- 

 rimuni dissentientes , consentiunt in vestra, A. A., patientia tentanda. 



Nostis de sententia multorurn , qui Philosophiam Historiae celebrarunt, 

 enitendum esse, ut ex gentium rebus ratio perspiciatur certae illius legis, 

 qua mens, in Historia non minus quam in mundo conspicua, res humanas 

 gubernet. Quomodo haec sententia in Hegelii schola diligentius exposita 

 sit, ibique finita concientia sui tollatur et absoluta cogitandi vis regere turn 

 singulorum turn generis humani vitam censeatur, nunc tradere non licet. 

 Verum illud nobis animadvertendum est, iudicibus nonnullis eorum, qui 

 Hegelii decretis explicandis et corrigendis delectantur, inde non modo prae- 

 teritorum intelligentiam pendere, sed futurorum etiam non suspicionem 

 sed scientiam oriri. Perspicitis, hie non spectari arctam illam temporum 

 necessitudinem ex rerum hominumque natura ortam, quam pulcherrimis 

 declares Wyttenbachii verbis: //praesens aetas parturit futuram: causae 

 rerum , quae aliquando fient , iam magna ex parte nunc adsunt , coeunt 

 paulatim, donee ultima quamvis exigua accedente, numerus mensuraque 

 earum expletur, et effectus in lucem proditur 1 )." Sed quid spectetur, 

 Cuvierii in alia doctrina exemplo declaratur. Acer ille et diligens naturae 

 investigator sic et leges perspexit fabricationis animalium et eas, quae 

 necessario una adsint, formas tenuit, ut ex paucis ossium fragmentis ani- 



') Vita Ruhnk. in Wyttenb. Opusc. T. 1 , p. 527. 



