REDE VOER ING. 217 



En eindelijk zullen wij , met haar aard en doel voor oogen , 3) een blik 

 slaan op de vereischten tot hare beoefening. Op die wijze zal ik tevens 

 de gelegenheid hebben aan het doel dezer plechtigheid te voldoen, door U 

 belijdenis af te leggen van mijne inzichten in een gewichtig deel van den 

 werkkring dien ik thans aanvaarde. 



I. 



In de meeste handboeken die ons op de scholen worden ingeprent, vindt 

 men de geschiedenis gewoonlijk omschreven als een aaneengeschakeld en 

 beredeneerd verhaal van alle merkwaardige gebeurtenissen , die den toets 

 der waarheid hebben kunnen doorstaan. 't Moet intusschen , bij eenige 

 oplettendheid , in het oog springen , dat die omschrijving het onderwerp 

 niet genoegsaam bepaalt. 



Zoo het al juist gezien is, dat het de roeping der historie niet zijn 

 kan al wat gebeurd is op te teekenen , daar dit noodzakelijk tot de onmo- 

 gelijkheden behoort, zoo is toch de beperking dier gebeurtenissen tot de 

 merkwaardige of merkwaardiyste weinig geschikt om met juisthe'id het ge- 

 bied der historische wetenschap af te bakenen. 



Eene bepalende eigenschap immers, behoort ontleend te zijn aan het 

 wezen van het voorwerp, dat zij met juistheid wil schetsen, en mag niet 

 afhankelijk gesteld worden van de persoonlijke inzichten van het beschou- 

 vvende subjekt. De uitspraak nu over het al of niet, over het rneer of 

 min merkwaardige van een feit, is geheel en al afhankelijk van het stand- 

 punt, van de inzichten, soms van de bijbedoelingen van den opmerker ; 

 en door die bepaling wordt de geschiedenis binnen den engen kring van 

 persoonlijke , dikwerf grillige , altijd eenzijdige opvatting beperkt , en haar 

 het wezenlijk karakter eener wetenschap, waarheid en objektiviteit , ont- 

 nomen. 



Wanneer men aan de geschiedenis hooger eischen stelt dan de bevredi- 

 gin<T van nieuwsgierigheid , of het streelen van nationalen trots, dan zal uit 

 het meer verheven begrip dat men zich van haar vormt, vanzelf eene meer 

 juiste bepaling van haar wezen moeten voortvloeyen. Zij wordt dan voor 

 ons het waarachtig, levendig en gekleurd tafreel van de ontwikkeling des 



28 



