222 W. J. A. JONCKBLOET 



NAAR ter naauwernood van het volk in die dagen gevvaagt ; hij , die beweert , 

 dat // weinige Edelen en Grooten , bestuurd en geleid door Willera van 

 n Oranje ," de spaansche onderdrukking // gestuit hebben , eerst met woor- 

 //den, daarna met de wapenen" v ). 



Wie ziet niet, dat ook dit gedeelte, meer dau eenig ander, behoefte 

 heeft aan kartons! 



Spreekt men van eene wezenlijke geschiedenis de's nederlandschen volks , 

 het zij dan zoodanig eene, waarin niet alleen de vorsten die over het land 

 hebben geregeerd, uitvoerig en bij uitzondering worden geschilderd; noch 

 ook eene, die zich louter tot groote heldenfeiten , oorlogen te land of ter 

 zee bepaalt, de zoogenoenide histoire-bataille ; maar een verhaal, dat ons 

 het volk van Nederland doe kennen in zijne betrekking tot zichzelf: in 

 zijne oorspronkelijke eigenaardige afdeeling in standen; de verhouding dier 

 standen onderling; den verschillenden invloed dien elk banner in verschil- 

 lende tijden geoefend heeft op de algemeene nationale ontwikkeling ; en 

 eindelijk hunne langsame ineensmelting tot een inniger geheel. Zij teekene 

 ons de territoriale verdeeling; de samensmelting dier deelen; de uitbrei- 

 ding van het gebied in Europa en daar buiten , met de oorzaken die tot 

 dit alles geleid hebben en de werkingen die 't heeft voortgebracht. Zij 

 vergete vooral niet de vorrnen van het bestuur waaronder dat volk heeft 

 geleefd in haar aard, ontwikkeling en vervorming; de belrekkingen der 

 Nederlanders en hun bestuur tot andere volken en landen; niet slechts op 

 staatkundig gebied, niet binnen den kring dien men buitenlandsche poli- 

 tick noemt, niet alleen met het oog op de oorlogen met die landen ge- 

 voerd; maar vooral ook op de handelsbetrekkingen die met hen zijn aan- 

 geknoopt; den invloed dien wij op het buitenland en dit wederkeerig, in 

 zoo menig opzicht, op ons heeft uitgeoefend. 



Dit brengt ons vanzelf tot een ander hoofdpunt, dat zoo vaak, zoo al 

 niet geheel wordt buiten rekening gelaten, dan toch te veel op den ach- 

 tergrond geschoven. Tot het leven eens volks behooren niet slechts zijne 

 uiterlijke betrekkingen en de stoffelijke feiten zijner historic. Om deze te 

 begrijpen , om het ware volksleven , het verstandelijke en zedelijke leven 



T. a. pi. Voorrede, bl. I II. 



