224 W. J. A. JONGKBLOET 



stenipel met te ontnemen dier eenbeid , die juist hare praktische belang- 

 rijkheid uitmaakt. 



De rechtmatigheid , de noodzakelijkheid van dien eisch , de juistlieid 

 der gevolgtrekking die wij er uit hebben afgeleid , mogen nacler worden 

 in het licht gesteld door de beantwoording der tweede vraag: Waartoe 

 beoefent men de geschiedenis des Vaderlands? Welke is hare strekking? 



II.- 



Geschiedenis is dan uit den aard der zaak, bij uitnemendheid de we- 

 tenschap der ervaring. Even als van alle voorwerpen, die het kenmerk 

 der waarheid dragen , nioet men ook van haar kunnen getuigen : in haar 

 wezen ligt haar doel. 



Is zij de ondervinding der volkeren , haar doel kan dan onmogelijk zijn 

 alleen eene ijdele nieuwsgierigheid te bevredigen : zij mag niet verlaagd wor- 

 den tot een schitterenden kaleidoskoop , waarmede vohvassen kinderen spelen. 



Zeer zeker heeft onze historic, meer dan eenige andere, hare dramati- 

 sche aantrekkelijkheid. Wie zou niet gaarne verwijlen bij die bladzijden, 

 die ons verkondigen wat een volk tot eeuwigdurenden roem strekt! Hier 

 staren wij, vol ontzag en bewondering, op dien langdurigen worstelstrijd, 

 waarbij tachtig jaren goed en bloed werd opgezet ter verkrijging van het 

 kostelijkste recht van den zelfbewusten mensch : de vrijheid van geweten. 

 Ginds klinkt ons de donder van 'tgeschut der THOMPEN en DE RUITERS 

 met liefelijken klank in de ooren, daar iedere losbarting ons verkondigt, 

 dat Neerlands zeeleeuwen zich een nieuwen , onverwelkbren lauwer om de 

 slapen gewonden hebben. Daar weder staroogen wij die wakkere helden 

 na, die nieuwe vverelden aan onze driekleur onderwerpen, en het weelderig 

 Oosten , met zijne rijke bron van schatten , aan ons cijnsbaar rnaken. Of 

 vvel , wij zijn trotsch op den naam van Nederlander , als wij herclenken hoe 

 een hollandsch burger, naauwelijks in de eerste kracht der mannelijke 

 ontwikkeling , de staatkunde van geheel Europa beheerscht; of hoe een 

 hollandsch vorst, nog bijna jongeling, datzelfde Europa doet buigen voor 

 zijn genie, en zich scharen om zijnen veldheersstaf , die den franschen 

 belager van het europisch evenwicht tot slagboom zou strekken. 



