R E D E V E R I N G. 225 



Maar waar zouden wij ophouden , als wij den veelzijdigen roem van 

 Nederland, de tallooze waarlijk gulden bladen uit zijne geschiedboeken in 

 het breede wilden uitmeten ! 



En toch , hoe streelend de gewaarwordingen ook mogen zijn , die deze 

 namen bij ons opwekken; hoe gaarne wij bij die herinneringen ook ver- 

 wijlen, de historic heeft hare taak niet volbracht, wanneer zij ons die 

 glorierijke beelden van een schoon verleden voortoovert, om wellicht alleen 

 onze nationale ijdelheid te prikkelen. Neen, zij heeft een hooger, waar- 

 diger, heiliger roeping. 



Men heeft haar dikwerf een spiegel genoemd voor het levende geslacht: 

 en terecht, mits wij maar duidelijk beseffen wat wij onder dat beeld te 

 verstaan hebben. 



In het algemeen zullen wij bij de beschouwing onzer geschiedanis als 

 vanzelf genoopt worden tot eene vergelijking van het Nederland van thans 

 met dat van vroeger dagen. En als wij dan ontwaren, dat wij eenmaal 

 eene groote rol speelden op het tooneel der wereldhistorie ; dat wij eenmaal 

 den toon gaven aan Europa; dat wij in wetenschap en kunst, in glorie 

 en deugd aan de spitse stonden der beschaafde natien die wij eerbied en 

 ontzag afdwongen ; dan zal dat ons geen vrijbrief kunnen schenken om , 

 tier op dien roem, de handen in den schoot te leggen en, in het zalig 

 genot van dien schoonen voortijd, in te sluimeren op de voorvaderlijke 

 lauwers. Zij het al ontegenzeggelijk , dat de geschiedenis ons wijst op 

 vervloyen grootheid , gedeeltelijk althans te niet gegaan door omstandighe- 

 den buiten ons , evenmin zal dit ons ten voorwendsel mogen strekken tot 

 eene vadsige berusting in de werkeloosheid van hem, wiens rol is uit- 

 gespeeld. 



Neen, juist omdat de geschiedenis een spiegel is, zal haar denkende 

 beoefenaar zich geprikkeld voelen dien lauwer, met zooveel zorg gekweekt, 

 met zooveel dierbaar bloed besproeid, op nieuw te doen groenen. Noblesse 

 oblige, is eene spreuk die ook voor natien beteekenis heeft; en een volk 

 dat zulk een verleden had, is het aan zichzelf, zijnen vaderen en het 

 n'ageslacht verplicht, zich eene eervolle toekomst te bereiden. Zoo immer, 

 dan is onze geschiedenis geschikt om eene wankele nationaliteit te schra- 

 gen, om de liefde tot den geboortegrond krachtiger te ontvonken. Maar 



29 



