226 W. J. A. JONCKBLOET 



het zij eene welbegrepen , werkdadige liefde : zij wekke ons op om voor 

 onzen tijd te zijn wat de vaderen voor den hunnen waren ; want die niet 

 streeft naar het ideaal zal in middelmatigheid vergaan. 



En zoo wij al zien, dat de orastandigheden veranderd zijn, en de be- 

 trekkingen der volken gewijzigd , laat vooral de geschiedenis ons leeren , 

 dat die omstandigheden alleen ons niet gemaakt hebben hetgeen wij een- 

 ruaal waren; dat Nederland geen loutere speelbal is geweest in de hand 

 der fortuin. De omstandigheden kunnen de grootheid eens volks wijzigen , 

 raaar die grootheid zelf wordt geboren uit de kracht, de degelijkheid, den 

 inoed en de voortvarendheid eener natie. De geschiedenis is daar, om 

 ons te toonen hoe het nederlandsche volk zich die omstandigheden heeft 

 ten nutte gemaakt, of ze beheerscht. Aan ons de taak om het geheim 

 dier kracht uit te vorschen. En hebben wij dat gevonden in die voile 

 overtuiging van eene zelfstandige , onafhankelijke natie te zijn; in den 

 vasten wil dat te blijven; in die zedelijke kracht, die geboren wordt uit 

 het besef van hetgeen men aan God, zichzelven en zijn naasten verschul- 

 digd is; in die opoffering voor een beginsel, die geene zelfzucht kent; in 

 die standvastigheid , die zich niet laat afschrikken door beproeving of 

 tegenstand; in die degelijkheid en dien eenvoud, die zich niet laat ver- 

 schalken door klinkklank en klatergoud; in die energie, te koste gelegd 

 aan wat men waar , goed of schoon achtte ; in dat vaste vertrouwen ein- 

 delijk op Gods voorzienigheid , dat pal doet staan te midden van de woeste 

 baren ; welnu , dan er naar gestreefd om in onzen kring dat voorbeeld 

 te volgen, die deugden te verlevendigen en in praktijk te brengen. 



Maar het leven eens volks is geene aaneenschakcling van louter glorie- 

 rijke dagen, en niet elk bedrijf verdient ons ter navolging te worden 

 voorgesteld. Ook menige zwarte bladzijde bezoedelt onze geschiedboeken , 

 zoo dikwerf hartstochten of verkeerde begrippen de feiten beheerschten. 

 Het is een poetische wensch die bladen uit onze historic te willen scheu- 

 ren , die sombere tooneelen der vergetelheid te wij den ; de geschiedvor- 

 scher die waarlijk beoogt, dat de geschiedenis hem ten spiegel strekken 

 zal, kan aan dien wensch niet toegeven. Zij immers leeren hem zich te 

 wachten voor de feilen die zoo treurige gevolgen hebben. Of zonden er 

 leerrijker gebeurtenissen zijn dan die, welke uit de bloedige dagen van 



