RE DEVO BRING. 233 



n of gebeurtenissen : wij behooren eerst toe te zien , of rnenschen en 

 //zaken vverkelijk zoo zijn als men ze ons voorstelt; of het wezen dat men 

 //hun toekent inderdaad het hunne is, dan of het niet ten onrechte uit 

 //bet tegenwoordige op het verledene is overgebracht, of ten minste aan 

 //jonger tijdperken ontleend dan waarin zij voorkomen. Dit is het moeye- 

 //lijkste gedeelte van den arbeid die ons rest." 



Dat die uitspraak, ook in onzen tijd, geheel van toepassing is op den 

 staat waarin onze geschiedenis verkeert, getuigen alien die zich harer 

 hebben aangetrokken l ) , en 't zal ons straks duidelijk worden. 



Behoort de genioedelijke geschiedvorscher in de eerste plaats naar waar- 

 heid te streven , gelijk algemeen erkend wordt ; en wil hij de geheele 

 waarheid, de kennis der stoffelijke en zedelijke feiten, de kennis van hun 

 wezenlijk karakter, van hunne echt historische kleur, ijzeren vlijt-'alleen 

 kan hem die verschaffen ; want de eenige weg die hern daartoe openstaat, 

 al is die lang en moeyelijk, is de volgehouden ernstige studie der his- 

 torische bronnen. Hij verwachte niet , dat hij een voldoend , geheel 

 met de geschiedkundige waarheid overeenkomstig antwoord zou ontvan- 

 gen uit den mond zelfs van onze meestgevierde historieschrijvers. De 

 werken van WAGENAAR en BILDERDIJK , om ons tot de afgestorvenen 

 te bepalen, hoe verdienstelijk ook in menig opzicht, zullen hem niet ont- 

 slaan van de noodzake om uit eigen oogen te zien , als hij prijs stelt ,' 

 niet slechts op de waarheid, maar de geheele waarheid; want zij hebben 

 haar herhaaldelijk te korl gedaan : soms door eene minjuiste of onvolledige 

 mededeeling der feiten zelf, maar veelvukliger door met bevooroordeelde 

 hand de gebeurtenissen in een. verkeerd licht te schilderen. 



Wie hunner heeft duidelijk en plastisch den toestand des lands geschetst 

 bij den aanvang der grafelijke regering? Wie ons een helder denkbeeld 

 gegeven. van het wezen van het ambt der graven in het oudste tijclperk; 

 van de wijze waarop zij hier zijn aangesteld, van hunne betrekking tot 

 den vorst, en het gebied dat zij bestuurden? Wie heeft aangetoond hoe, 

 en onder welke omstandigheden zij zich onafhankelijk maakten? Wie dui- 

 delijk de werking van het leenstelsel, in de verschillende tijdperken van 



'). Verg. vooral Mr. GBOEN VAN PRINSXEKEB, Archives, Tom. I, Prolegom. pag. 26 29. 



30 



