234 W. J. A. JONCKBLOET 



zijne ontwikkeling in dezelanden, blootgelegd? Voorzeker niet WAGENAAR, 

 wieii het betrekkelijk het frankisch en middeneeuwsch staatsrecht zelfs aan 

 de eerste gronden van kennis ontbrak, en die, in onwetendenden een- 

 voud, soms aan de ongerijmdste voorstelling eener zaak het belagchelijkste 

 oordeel daarover paart. Maar ook zelfs BILDERDUK niet, die op al de 

 aangestipte punten zich aan geen diep opzettelijk onderzoek gewaagd heeft; 

 enkelen ter vlucht of in 't geheel niet , anderen oppervlakkig- en onvolledig 

 behandelt , gelijk b. v. zijne breede uitwijding over het leenstelsel leert l ~) , 

 waarin hij wel een overzicht geeft van de hierarchic van het stelsel, niaar 

 geen enkel woord rept over zijne eigenlijke natuur of den invloed dien het 

 op het grondbezit uitoefende. En daarbij geraakt hij in zoo zonderling 

 eene stemming, dat hij er zelfs niet voor terugdeinst om de onderdruk- 

 king bijna te verheerlijken , en de 10 de eeuw als den gelukkigsten tijd te 

 prijzen , sedert welken // nooit rechtschapener denkbeelden , uooit- braver 

 gevoelens" gekweekt zijn 2 ). 



En wanneer men zoo de achttien eeuwen onzer geschiedenis doorloopt, 

 is er geene enkele, die niet meer of min onvolledig is voorgesteld, tot op 

 de omwenteling van 1795 toe. De eerste oorzaak daarvan ligt hierin, 

 dat men , of van de noodige bronnen verstoken was , die gedeeltelijk on- 

 toegankelijk waren; of dat men de diepere studie van vroegere toestanden 

 verwaarloosde , hetzij doordien men geen vermoeden had van de karakte- 

 ristieke eigenaardigheid die hen noodwendig van latere inrichtingen nioest 

 ondersoheiden , hetzij , dat men zich liet verleiden om te berusten bij de 

 min grondige algemeene gezichtspunten van het genie, dat in zijne hooge 

 vlucht vergat zich te verdiepen in die schijnbare kleinigheden , die echter 

 zoo dikvverf tot goed verstand der historische gebeurtenissen onmisbaar zijn. 



Maar de groote feil onzer historieschrijvers ligt niet in hunne onvolle- 

 digheid. Wat het wezen onzer geschiedenis op veel gevaarlijker wijze 

 verkracht, is de bekrompen eenzijdigheid , die bij sommige schrijvers alle 

 karakteristieke onderscheid der eeuwen oplost in de lokale kleur van hun 

 eigen tijd. 



') Gesch. dea Vaforlands, 1 D., bl. 112125, en 298338. 

 ') T. a. pi.., bl. 123. 



