REDEVOERING. 237 



verkraclit ; gelijk SIMON VAN SLINGELANDT niet lang te voren zei : // dat de 

 //naam van Vryheid hedendaags in veeler mond beduid eene Staatsregee- 

 //ring sender Stadhouders, eene independentie van de Provincien van 

 H malkander , soo niet een volslagen anarchic" '). 



Uit dat oogpunt, zoo eenzijdig als anti-nationaal, is hot gebeele tijdvak 

 der Republiek bij WAGENAAR behandeld. 



BILDERDIJK is niet minder, hoezeer dan ook in tegenovergestelde rich- 

 ting eenzijdig. 



Vooreerst is hij dikwerf meer rechtsgeleerde dan geschiedvorscher 2 ); dat 

 wil zeggen , hij houdt soms te veel het geschreven recht op het oog ; zonder 

 in zijne beschouwingen genoegsame plaats te guunen aan de veranderingen 

 of wijzigingen daarin feitelijk door den tijd en de gewoonte gemaakt. 

 Bovendien, zeer uitsluitend monarchaal en Oranjegezind , anti-Wagenaarsch, 

 en brandend van ijver om de verkeerde richting van diens Historie te be- 

 strijden , verleidt hem dit maar al te dikwerf tot uitspraken en oordeelvel- 

 lingen , die der historische onpartijdigheid te kort doen. Hij mist die kalmte 

 die mede eene vereischte is bij den navorscher eener objektive wetenschap. 



Zijne warmste vrienden erkennen dan ook, niet slechts, dat zijn werk 

 niet voldoet aan // den vollen eisch der geschiedkunde als wetenschap" 3 ) ; 

 maar ook dat hij wel eens opzettelijk in zijn kamplust zich tot overdrijving 

 laat verleiden 4 ). Zeer juist is hij in dit opzicht door den heer GROEN 

 VAN PRINSTERER geteekend. 



Bij al den verdienden lof, dien hij BILDERIHJK toezwaait, vooral wegens 

 de opwekking van meer historischen zin, die niet berust in hetgeen men 

 een tijdlang als het nee plus ultra van alle geschiedkundigc wetenschap had 

 beschouwd; bij al den lof dien hij hem niet kan onthouden als geniaal 

 geschiedvorscher, doet hij hem kennen als te zeer beheerscht //door dat 

 n zelfvertrouwen , dat zich overgeeft aan de verleidelijke inblazingen van 

 //eene soort van historischen orakelzin; door die overmaat van kracht, die 

 wzelfs in het min juiste geene niiddelmaat veroorlooft; door dien branden- 



') Staatkundiye Geschriften, II Deel, bl. 107 en 4. 



2 ) Verg. de noot op het II Deel zijner Geschiedenis , bl. 40. 



3 ) Prof. TYDEMAX in het XIII D. 1" Stuk van BILDERDIJK'S Geschiedenis, bl. 46. 

 ) T. a. pi., bl. 55. 



