240 W. J. A. JONCKBLOET 



. 



De sluyer die de middeneeuwen omhulde is nagenoeg gehcel wegge- 

 vaagd. Hief KI.UIT er den eenen slip van op, om het eerste licht te doen 

 stralen op het middeneeuwsche recht; ons is het gegeven het deksel geheel 

 te doen wegvallen, daar wij, toegerust met eene vroeger naauwelijks mo- 

 gelijk gewaande kennis van oudheden, kunst en letteren, de inwendige 

 beweging van dat tijdperk kunnen begrijpen en blootleggen, en zoodoende 

 eerst aan het tafreel gloed en leven bijzetten. 



De dagen der Republiek zijn voorbijgegaan , en met hen de oorzaak en 

 aanleiding tot de verdeeldheden, die met haar wezen schenen vervveven. 

 De drang van het oogenblik kan ons niet meer dwingen partij te kiezen 

 voor Staats- noch Stadhoudersgezinden. Hunne daden en beginselen kun- 

 nen wij dagen voor de hooge vierschaar van waarheid en zedelijkheicl, 

 zonder dat wij behoeven te vreezen, dat ons oordeel door partijdige voor- 

 of tegeningenomenheid zal \vorden beneveld. 



Ook de latere veelbewogen jaren der geschiedenis zullen wij met kalmte 

 kunnen beschouwen, als de geest jan het nederlandsche volk werkelijk tot 

 ons gesproken heeft uit de yroegere blaclen zijner historie; als wij ons niet 

 blind gestaard hebben aan de letter der geschiedenis, maar uit haar de 

 algemeene wet van volksleven en volksontvvikkeling hebben opgespoord. 



En hoe hebben de laatste 60, wat zeg ik! de laatste 25 jaren zelfs, 

 onzen historischen blik verhelderd! Die rijkdom aan gebeurtenissen , die 

 wisseling van lotgevallen van staten en vorsten in zoo kort een tijdsbestek 

 saamgedrongen , hoe hebben zij het oordeel van den opmerkzanien be- 

 schouwer doen rijpen. Wij hebben kunnen zien hoe groote gebeurtenissen 

 zich vormen, en wat daarop van invloed kan zijn; wij hebben de staat- 

 kunde der europesche kabinetten in hare wederkeerige werking bespied ; 

 en voor wie oogeu had om te zien , en helderheid van geest om te oor- 

 deelen, voor wie geen vreemdeling was in zijn eigen tijd, is door die 

 ondervinding een nieuw licht opgegaan over de woelingen en worstelingen 



van vroeger eeuw. 



Zijn wij intusschen vrij van hartstochten en vooroordeelen , en kent ook 

 onze tijd geen partijen, wier hand de tooverroede zwaait, die de kleuren 

 der geschiedenis doet veranderen en de feiten zich schikken naar haren 

 willekeur ? 



