R A T I 0. 133 



quod et hanc quamvis absconditam vel nebulis obductam , in illis errori- 

 bus studiisque, quae CHRIST: Apostolorumque menti admodum contraria 

 dixeris Monachorum ac Stylitarum vitam asceticam, Elagellantium insa- 

 nos furores, Mysticorum somnia cogito .baud prorsus desideramus. Et 

 iam, quum fugatis nebulis laetior e tenebris affulgeret dies ipsam sa- 

 crorum instaurationem e sensu morali, iam pridem altissimo somno oppresso, 

 sed demum expergefacto , originem suam traxisse et laetissima cepisse 

 incrementa , Historia bene perspecta nos docet. Neque solum reformati- 

 onem , a LTJTHERO vel ZUINGLIO inchoatam , hanc moralem vel practicam 

 indolem in fronte gessisse, sed CALVINUM ipsum, haud minus vitae mo- 

 rumque reformatorem atque emendatorem, quarn Dogmatices acerriuaum 

 propugnatorem et vindicem esse dicendum quisque Historiae indagator 

 a partium studio alienus lubenter nobis concedet. Quid plura? Quicunque 

 in Theologiae Moralis atque Historiae Ecclesiasticae studium pariter incum- 

 bit, hie, ut opinor, in Societatis Christianae Histpria tractanda aliisve tra- 

 denda NEANDRI maxime vestigiis insistet, atque in omni Historia, in qua- 

 libet Religionis Christianae formae varietate, et quovis tempore, luculen- 

 tissimum, unde huius Religionis vis atque indoles maxime moralis appa- 

 reat, haud frustra sibi quaeret documentum. 



At quamvis NEANDRI consilium, id agentis, ut Historia teste ac vindice, 

 Religionis Christianae genuina eluceret praestantia , summopere laudamus , 

 nescio tamen an iis assentiendum sit, qui egregium Virum in inquirenda 

 Historia aliquantulum genio indulsisse, et pro nativa indolis suae mansue- 

 tudine, optima quaevis sperante, interdum de hominibus et rebus mitius 

 quam verius existimasse censeant. Quidquid huius rei est, cavendum no- 

 bis esse ne cuncta vel nimia in Historia laudando cuidam partium studio 

 inservire videamur probatione vix indiget. Sed ab hoc quoque sedulo sibi 

 cavebit, quicunque Historiae Ecclesiasticae atque Ethices Christianae stu- 

 dium arete coniunxerit. Ubivis in Historia, qua late patet, is videat ne- 

 cesse est, quantopere abstracta rerum divinarum contemplatio , abstrusiorum 

 dogmatum inquisitio, atque arcana Dei rimandi et perscrutandi studium 

 cum Theologiae Morali turn morurn emendationi ipsi et vitae vere Christia- 

 nae nocuerint. Dolebit , dolebit , inquam , omni fere tempore extra atque 

 iutra Ecclesiam plus philosophatum esse scholae quam vitae, et sectatores 



